وچکی را با شاخه تشکیل می‌دهند. رشد طولی گیاه عمودی بوده و شاخه‌های جانبی کمتر رشد می‌یابند. تعداد برگها کاهش یافته وجوانه‌ها می‌میرند و تعداد شکوفه‌ها کاهش می‌یابد بنابراین از محصول میوه نیز کاسته می‌شود. برگها به رنگ سبز تیره مایل به آبی یا ارغوانی در‌ می‌آیند و گاهی لکه‌ها و یا نوارهایی به همین رنگ بر روی پهنک برگ ظاهر می‌شود. رنگ ارغوانی که مربوط به ماده آنتوسیانین می‌باشد از مشخص ترین علائم کمبود فسفر در درختان میوه می‌باشد. کمبود فسفر فعل و انفعالات سوخت و ساز نظیر تبدیل قند به نشاسته را متوقف می‌سازد و در نهایت آنتوسیانین در برگ تشکیل می‌شود. علائم کمبود در برگهای پیر مشاهده می‌شود و برگهای جوان سرشاخه‌ها به رنگ سبز طبیعی باقی می‌مانند. در هنگام کمبود فسفر در بعضی از میوه ها، گوشت میوه نرم و شیره میوه خیلی ترش و خاصیت انباری آن کاهش می‌یابد. (خاوازی و همکاران، 1384).

1-1-12- مشکلات مصرف زیاد فسفر
بر اثر مصرف زیاد فسفر، گیاه دچار مسمومیت فسفری می‌شود و یا تعادل تغذیه‌ای گیاه بهم می‌خورد. هم‌چنین در اثر مصرف زیاد فسفر به دلیل اثر آنتا‌گونیستی فسفر با روی، کمبود روی در گیاه بروز می‌کند. بهترین عنصری که با فسفر اثر آنتا‌گونیستی داشته، عنصر روی است که بر اثر مصرف زیاد فسفر در کشور ما کمبود روی (Zn)، آهن (Fe) و منگنز (Mn) تشدید می‌شود.

1-1-13- راههای جلوگیری از کمبود و بیش بود فسفر
کودهای رایج برای مصرف در باغهای میوه عبارتند از سوپر فسفات ساده، سوپر فسفات تریپل، فسفات آمونیوم و دو کود جدید که اخیراً به مصرف می‌رسد یعنی بیوفسفات طلایی و کود فسفاته میکروبی می‌باشد. سوپر فسفات ساده حاوی 20درصد (P2O)5 و سوپر فسفات تریپل حاوی 46درصد (P2O)5 هستند. مونوفسفات آمونیوم دارای 11درصد ازت و 48درصد (P2O)5 است. فسفات های آمونیوم به دلیل داشتن عیار بالای مواد غذایی و تمایل کم به جذب رطوبت و کلوخه شدن، مصرف بیشتری دارند. بیوفسفات طلایی با داشتن‌20درصد (P2O)5، گوگرد و روی و کود فسفاته میکروبی پودری با داشتن حدود 20درصد (P2O)5 گوگرد و روی به عنوان کودهای مناسب فسفر دار برای مصرف در باغهای میوه شناخته شده اند. از آنجایی که حرکت فسفر در خاک به سختی صورت می‌گیرد توصیه می‌شود در هنگام احداث باغهای میوه و کاشت نهالها حتماً در بستر کاشت از کودهای فسفاته (در صورت نیاز خاک) استفاده شود. همچنین در باغهای احداث شده و بارور بصورت چالکود و یا کانال کود می‌توان از کودهای فسفاته استفاده نمود. مصرف کودهای فسفاته تأثیری بر آفات و بیماریهای درختان میوه نداشته ولی بعلت اثر رقابت، در جذب سایر عناصر غذایی مؤثر خواهد بود.
امروزه استفاده از قارچها و باکتریهای محرک رشد(PGPR) نیز از اهمیت بسزایی برخوردار است. Aspergillus و Penicillium از جنس‌های مهم قارچ‌های حل کننده فسفات‌های نامحلول (Motsara et al, 1995) و باکتری‌های جنس Bacillus و Pseudomonas از انواع مهم باکتری‌های حل کننده‌ی فسفات (PRB) می‌باشند (1992; Schinner and Ilme ; Motsara et al, 1995) گزارش شده است که برخی از سویه‌های معینی از باکتری‌های ریزوبیومی نیز می‌توانند فسفات‌های آلی و غیر آلی نامحلول را حل کنند (Abd-Alla, 1994). تحقیقات نشان داده‌اند که عمده میکروارگانیسم‌های حل کننده فسفات‌های آلی در ریزوسفر گیاهان متمرکز می‌باشند (Gaur, 1990).
مزایای تلقیح گیاه با باکتری‌های محرک رشد شامل افزایش شاخص‌های متعددی مانند سرعت جوانه‌زنی، رشد ریشه، میزان تولید در واحد سطح، بیوکنترل عوامل بیماری زا، سطح برگ، محتوی کلروفیل، مقاومت به خشکی، وزن ریشه و‌ اندام هوایی و فعالیت میکروبی می‌باشد ((Lucy et al ; 2004. باکتری‌های محرک رشد عمدتا همان باکتری‌های ریزوسفری و یا به عبارتی باکتری‌های همیار با گیاهان هستند که ممکن است به صورت آزاد هم در خاک حضور داشته باشند.آزادسازی فسفر از فرم‌های میکروارگانیسم‌های حل کننده فسفات (PSMs) نقش بسیار مهمی در حلالیت ترکیبات نامحلول فسفر در خاک ایفاء می‌کنند. استفاده از PSMs برای بسیاری ازمحصولات از جمله گندم و ذرت آزمایش شده و نتایج خوبی به دست آمده است. استفاده از PSMs در مقایسه با خرید کودهای شیمیایی مقرون به صرفه است. تحقیقات نشان می‌دهد که از این کود میکروبی می‌توان برای کاهش مصرف کود فسفره تا مرز 50درصد استفاده نمود (عباس زاده، 1388).

1-1-14- تثبیت فسفرچیست؟
تثبیت فسفر یا اصطلاحاً P-Fixation یک فرایند شیمیایی است که فسفر از حالت محلول به حالت نا محلول تبدیل می‌شود. به عبارت دیگر تبدیل فسفر محلول به فسفر نا محلول و غیر قابل استفاده برای گیاه را اصطلاحاً تثبیت فسفر گویند. تثبیت فسفر یک تثبیت زیان‌آور و مضر در تغذیه گیاه است که این تثبیت هم در خاک‌های اسیدی و هم در خاک‌های قلیایی اتفاق می‌افتد. در خاک‌های اسیدی، یون‌های آهن و آلومینیوم باعث تثبیت فسفر می‌شوند و فسفر به شکل نا محلول در می‌آید. در خاک‌های آهکی و قلیایی (مثل شرایط ایران) یون کلسیم و تا حدودی کربنات کلسیم موجب تثبیت فسفر می‌شود و در نتیجه حلالیت کود مصرف شده کم، و کود برای گیاه غیر قابل استفاده می گردد (خاوازی و همکاران، 1384).

1-1-15- روش‌های کاهش تثبیت فسفر
تنظیم زمان مصرف کود برای کاهش تثبیت فسفر، باید زمان مصرف کود با زمان نیاز گیاه تنظیم شود. مصرف کودهای فسفری همزمان با کاشت، تا حدود زیادی تثبیت را کاهش می‌دهد. روش مصرف کود در خاک‌هایی که ظرفیت تثبیت بالا است روش شیاری یا نواری پخش کودهای فسفری بهتر از روش پخش در تمام سطح است.فسفر به صورت یون‌های – H2PO42 و- H2PO4 توسط گیاه جذب می‌شود. مهم‌ترین عامل در قابلیت جذب فسفر توسط گیاه PH خاک است. بیشترین غلظت فسفر قابل جذب در محدوده