س از حادثه ای مهم خبری خنثی و کم اهمیت بسازند. رسانه های گروهی به دلیل برخورداری از این ظرفیت یکی از ابزارهای موثر برای کنترل نهادها و جریان های قدرتمند و با نفوذ تلقی می شوند.خبرنگاران دبیران سرویس خبری روزنامه ها و مدیران مسئول تنظیم خبر و گزارش،با انتخاب موضوع و چگونگی انتقال این اطلاعات به مردم،نقش موثری در تعیین محدوده جرم و انحراف بازی می کنند. آن ها با انتخاب حوادث جنایی و نحوه انعکاس آن در واقع محدوده رفتاری مجاز را تعریف و معیارهایی را در این زمینه به جامعه ارائه می کنند.بدین ترتیب رسانه ها از یک سو توانایی تشدید احساس ناامنی،ترویج بزهکاری و تشویق افراد مستعد ارتکاب جرم را دارند و از سوی دیگر با ایفای نقش اطلاع رسانی مسئولانه و ترویج الگوی زندگی سالم می توانند در کاهش وقوع جرم و تامین احساس امنیت موثر باشند.برخی معتقدند که رسالت رسانه ها آگاهی بخشی و اطلاع رسانی است و رسانه های عمومی نباید خود را قیّم مردم بدانند و مطابق میل خود به انتشار اخبار بپردازند.این رویکرد که به روزنامه نگاری حرفه ای نگاهی سوداگرایانه دارد با انتخاب سوژه هایی که بیشتر باعث جذب مخاطب می شوند به ارضای حس کنجکاوی خواننده توجهی خاص نشان می دهد. در این وضعیت منافع و مصالح اجتماعی از جمله کارکرد پیشگیرانه رسانه ها در اولویت های بعدی قرار می گیرد. دیدگاه دیگری که در زمینه بازتاب رسانه ای جرم دارد دیدگاه سلبی است که معتقد است رسانه های دیداری،شنیداری و نوشتاری با انعکاس اخبار و رویدادهای جنایی قبح و زشتی رفتارهای مجرمانه را در جامعه از بین می برند و وقوع جرم را امری عادی و طبیعی نشان می دهند.در این شرایط اجتماع پس از مدتی به این زشتی ها عادت می کند و زمینه سقوط ارزش های اجتماعی و هنجارهای زندگی سالم فراهم می شود.برخی از طرفداران این دیدگاه به عدم انتشار اخبار جنایی در رسانه ها به طور مطلق معتقدند و برخی دیگر به پوشش خبری حوادث جنایی به طور محتاطانه باور دارند.
اهمیت و ضرورت موضوع
تلاش در راه شناخت و آگاهی همواره در نهاد آدمی می جوشد و شناخت پدیده های اجتماعی تنها در سایه کاربرد روش های علمی میسر است. ضرورت ریشه یابی مسائل و معضلات از جمله جرائم بر کسی پوشیده نیست زیرا تنها در صورت آشنایی با علل و عوامل موجود این معضل است که می توان جهت حل یا تعدیل آن قدمی برداشت. مسئله بزهکاری سالهاست که مورد توجه دانشمندان قرار گرفته است. متخصصان رشته های مختلف،جرم شناسان،جامعه شناسان،روانشناسان هریک از دریچه ای به این مسئله همت گماردند که حاصل این کوشش ها و تلاش ها از یک سو کمک به شناخت و روشن کردن این مسائل بوده و از سوی دیگر بیانگر پیچیدگی های شناخت علمی و مسائل اجتماعی و همچنین نشانه بیماری جوامع مختلف بوده است. جرم از پدیده هایی است که جوامع مختلف انسانی در زمان ها و مکان های مختلف بدان مبتلا بوده است.پیچیدگی های رفتاری انسانی موجب می شود که در موقعیت های متفاوت علل گوناگونی موجب گرایش به ارتکاب جرم شود. مطالعه و شناخت این گونه رفتارها می تواند ما را به ریشه های اصلی این جرائم و انحرافات نزدیک سازد.
پیرامون اهمیت موضوع تحقیق حاضر و ضرورتی که مطالعه آن را ایجاد می کند باید توجه داشت که دست اندرکاران چرخه تولید در رسانه های گروهی اعم از مطبوعات،تلویزیون و رادیو به خوبی می دانند هر پدیده در غالب خبر،گزارش، فیلم سینمایی،مجموعه های تلویزیونی و برنامه های رادیو با انبوه مخاطبان، با استعدادها،افکار،روحیات وشرایط زیستی،فرهنگی، اقتصادی،اجتماعی و خانوادگی مختلف سروکار دارند.هر گونه تولید این گروه رسانه ای تاثیر مستقیم بر نبض و تحرک اقشار جامعه می گذارد. امید، ناامیدی،نشاط، اندوه،رستگاری،کجروی،نیک اندیشی و بداندیشی طنین موسقیایی می توانند باشند بر فضای جامعه که نت آن ها را هر یک از خالقان آثار ذکر شده ، تحریر می کنند. یک رسانه می تواند مخاطبان خود را به خوبی هدایت کند یا افرادی پرخاشگر و خشونت طلب و سرکش را پرورش می دهد. خبرهای حوادث نیز به سهم خود نقشی تاثیرگذار در این بازپروری دارد. اگرچه یکی از اهداف درج اخبار، عبرت گیری مخاطبان از سرنوشت کسانی است که راه ناصواب را پیش گرفته اند. اما همیشه برداشت ها نسبت به این اخبار با این دید مثبت نیست برخی از آن با هدف جلوگیری از دامنه جنایات تاکید می کنند.اما برخی دیگر معتقدند که گروهی از مطبوعات شیوه های ارتکاب جرم را براصل اطلاع رسانی ترجیح داده اند و باید در این باره روش ها را بازنگری کرد.لذا بررسی و پژوهش و تحقیق در این زمینه می تواند پیامد های احتمالی ناشی از انعکاس اخبار جنایی در مطبوعات را روشن ساخته و برای دست اندرکاران مطبوعات و سایر دانش پژوهان و مسئولین سودمند و آموزنده باشد. چرا که هر گونه بی توجهی نسبت به شناسایی پارمترهای تشدید کننده بزهکاری،نه تنها سلامت و سعادت فرد را به خاطر می اندازد. بلکه زیان های غیر قابل جبران را نیز بر جامعه و ساختار آن تحمیل می کند.
اهداف تحقیق
تحقیق حاضر صرف نظر از جنبه مثبت یا منفی هنجارها و ارزشهای پذیرفته شده جامعه بخش کوچکی از وظیفه مطالعه علمی پدیده انعکاس اخبار جنایی در مطبوعات را بر عهده خواهد داشت.
هدف اصلی:آگاهی از آثار انعکاس اخبار جنایی در مطبوعات
اهداف فرعی:
1- آگاهی از رابطه بین ویژگی های فردی مخاطبان با تاثیرپذیری آنان از انعکاس اخبار جنایی.
2- آگاهی از رابطه میزان مطالعه اخبار جنایی و تاثیرپذیری مخاطبان.
3- آگاهی از رابطه بین نوع اخبار جنایی مورد مطالعه و تاثیرپذیری مخاطبان.
4- آگاهی از رابطه بین نوع روزنامه مورد مطالعه و تاثیرپذیری مخاطبان.
5- آگاهی از رابطه بین هدف مخاطبان از مطالعه اخبار جنایی و تاثیرپذیری آنان.
سوالات تحقیق
1-آیا بین ویژگیهای فردی مخاطبان با تاثیرپذیری آنان از انعکاس اخبار جنایی ارتباط معناداری دارد؟
2-آیا میزان مطالعه اخبار جنایی و تاثیرپذیری مخاطبان رابطه وجود دارد؟
3-آیا بین نوع اخبار جنایی مورد مطالعه و تاثیرپذیری مخاطبان رابطه وجود دارد؟
4-آیا بین نوع روزنامه مورد مطالعه و تاثیرپذیری مخاطبان رابطه وجود دارد؟
5-آیا بین هدف مخاطبان از مطالعه اخبار جنایی و تاثیرپذیری آنان رابطه وجود دارد؟
فرضیه های تحقیق
1-بین ویژگیهای فردی مخاطبان با تاثیرپذیری آنان از اخبار جنایی رابطه معناداری وجود دارد.
2-بین میزان مطالعه اخبار جنایی و تاثیرپذیری مخاطبان رابطه معناداری وجود دارد.
3-بین نوع اخبار جنایی مورد مطالعه و تاثیرپذیری مخاطبان رابطه معناداری وجود دارد.
4-بین نوع روزنامه مورد مطالعه و تاثیرپذیری مخاطبان رابطه معناداری وجود دارد.
5-بین هدف مخاطبان از مطالعه اخبار جنایی و تاثیرپذیری آنان رابطه معناداری وجود دارد.
مقدمه
جرم دارای تعاریف گوناگونی در میان اندیشمندان علوم مختلف می باشد و از طرفی این جرایم در مطبوعات و رسانه ها انعکاس پیدا می کند و اینکه انعکاس اخبار بر روی مخاطبان تاثیر دارد و چه تاثیری دارد ، باید مورد بررسی و در بوته آزمایش قرار گیرد و در گزینش اخبار برای انعکاس اخبار ، معیارهایی از قبیل درجه اهمیت،میزان خطر و میزان تاثیرگذاری و… دخیل می باشد در خصوص تاثیرگذاری نظریه هایی همچون نظریه نظریه گلوله، الگوی اثرهای محدود، نظریه کاشت، مک لوهان و جبرگرایی رسانه ای، مارپیچ سکوت، نظریه برجسته سازی، نظریه شکاف آگاهی ، نظریه های ترکیبی، مطرح می باشددر مورد انعکاس اخبار جنایی در مطبوعات ، صاحب نظرانی معیار و انگیزه های انعکاس اخبار در مطبوعات را واقع گرایی، منع و ترس ، اطلاع رسانی در نتیجه افزایش یافتن سطح هوشیاری، آزادی مطبوعات و حق نظارت افکار عمومی بر کلیه حوادث ، دانسته اند و معتقد به انعکاس آن می باشند و در طرف دیگر صاحب نظرانی معیارها و انگیزه های مخالفت خود را در خصوص عدم انعکاس اخبار جنایی در مطبوعات را ادبیات جرم و جنایت ” سیاه “،تلقین و تقلید،آموزش شیوه ها،تشدید احساس ناامنی در افکار عمومی ،قهرمان پروری و ایجاد حس شهرت طلبی ،عادی جلوه دادن جنایت و بی تفاوتی افراد نسبت به آن ،اختلال در امر دادرسی و تاثیر بر رای دادگاه ،تاثیرات منفی اخبار جنایی بر روی کودکان و نوجوانان و جوانان می دانند که در ذیل به طور مبسوط می آید.
بخش اول: اخبار جنایی
مفهوم جرم و جنایت
دانشمندان هر یک با توجه به رشته تخصصی خود و عقاید مکتبی که از آن الهام گرفته اند تعاریف گوناگونی از جرم نموده اند. ولی تاکنون تعریف جامعی که مورد قبول همگان قرار گیرد به عمل نیامده است. حقوقدانان با توجه به جرایم مندرج در قوانین کیفری و یا تعریفی که قانون گذار از جرم به عمل آورده است اکتفاء می کنند. در صورتیکه که جامعه شناسان با بررسی موضوعات اجتماعی و جرم شناسان برمبنای اصول جرم شناسی به تعریف جرم می پردازند.(دانش1366،43) در ادبیات نیز بیشتر معنای اول،یعنی گناه مورد توجه قرار گرفته است.هر چند می توان مفاهیم دیگری را نیز استنباط کرد البته نباید دچار این اشتباه شد که گناه را با جرم مترادف گرفت زیرا گرچه برخی بین گناه و جرم عموم و خصوص قائلند اما بسیار دیده می شود که ماهیت جرم از گناه جداست و بحث از جرم به عنوان عمل ضد اجتماعی قابل مجازات مطرح است.و اما جنایت در لغت به معنای چیدن میوه از درخت می باشد که در ادبیات به فعل حرام نیز از آن تعبیر شده است.جنایت در قوانین سابق یکی از اقسام جرم بوده است که مجازات آن نسبت به دیگر اقسام جرم از همه شدیدتر بوده، مانند اعدام و حبس دائم که در قوانین جزایی فعلی موضوعاً منتفی است. علت استفاده از لفظ جنایی در عنوان پایان نامه این است که روزنامه ها بیشتر شرح جرایمی را می دهند که از لحاظ