یش کیفیت نظام جبران خدمات در راستای افزایش بهره وری نیروی انسانی می باشد.(پایگاه اینترنتی: بانک ملی،1391) با در نظر گرفتن این موضوع و با توجه به مطالب فوق الذکر، این تحقیق در نظر دارد به این پرسش پاسخ دهد که: ارتباط بین نظام جبران خدمات کل با بهره‌وری نیروی انسانی چگونه است؟ و در این راستا شعب بانک ملی در حوزه شهرستان لاهیجان (به دلیل موافقت مدیران بانک در شهرستان فوق الذکر به جهت جمع آوری اطلاعات میدانی تحقیق) مورد مطالعه واقع شده است.
1‌.3‌ اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
در دنیای پررقابت کنونی، بهره‏وری به عنوان یک فلسفه و دیدگاه مبتنی بر استراتژی بهبود، مهمترین هدف هر سازمانی را تشکیل می دهد و می تواند همچون زنجیره ای فعالیت‏های کلیه بخش‏های جامعه را در برگیرد (طاهری، 1378: 18)، به طوری که رسالت مدیریت و هدف اصلی مدیران هر سازمان استفاده موثر و بهینه از منابع و امکانات گوناگون چون نیروی کار، سرمایه، مواد، انرژی و اطلاعات می باشد (وزیری سرور و دیگران، 1388: 136). این امر سبب شده است که درکلیه کشورها بهره‏وری و استفاده صحیح و هر چه بهتر و مناسبتر از مجموع عوامل تولید (اعم از کالا وخدمات) به اولویتی ملی تبدیل شود و همه جوامع به این باور برسند که تدام حیات هر جامعه بدون توجه به موضوع بهره‏وری ممکن نیست (پویان و معصومی، 1388: 25).
متقی (1384: 12) اظهار می‏دارد که تا اوایل دهه 1950 اکثرا تصور می‏شد که عامل اساسی و عمده‏ای که در عدم پیشرفت کشورهای در حال توسعه نقش داشته و باعث عقب افتادگی می‏شده، کمبود سرمایه‏های فیزیکی ومادی بوده است و در نتیجه به هر نحو که شده این کشورها بدنبال جذب و بدست آوردن سرمایه می‏روند که این باعث وابستگی بیشتر و تخریب بنیانهای اقتصادی، فرهنگی، سیاسی آنها می‏شود، اما امروزه مسلم شده است آنچه که توسعه پایدار را به دنبال دارد نهادهای اداری قوی و کارامد است. این نهادها از سرمایه انسانی کارامد ومتخصص و قوی برخوردارند. امروزه تاکید رشد و توسعه بر سرمایه‏های انسانی است، اعتلای کیفیت نیروی کار یکی از راههای اساسی افزایش بهره‏وری وتسریع رشد اقتصادی است. یعنی نیروی انسانی مهم‏ترین عامل بهره‏وری است. توجه به نیروی انسانی در قالب آمورش و رشد کارکنان سازمان، کوشش در ایجاد روحیه و انگیزه و برانگیختن قوه خلاقیت و ابتکار آنان و بخصوص کسب مشارکت افراد به منظور دستیابی به اهداف و ماموریتهای سازمان، رشد کارایی و افزایش بهره‏وری را در سازمان تضمین می‏نماید. نکته حایز اهمیت در این مورد این است که بهره‏وری در سازمانها نیازمند توجه به خواسته‏ها و نیازهای کارکنان و همسویی این نیازها با اهداف سازمانی است. داردن4 و دیگران (2005 : 10) بیان می‏کند از جمله اقدامات مهم در بهبود بهره‏وری کارکنان که می‏تواند منجر به افزایش حقوق و درامد شود شامل موارد زیر است: تعلیم و تربیت، دولت و حکومت‏های محلی، مراقبت‏های بهداشتی و عوامل مالی.
بهرحال با توجه به نقش اساسی که بهره‏وری برای سازمان‎‏ها دارد شناسایی نوع تأثیری که نظام جبران خدمات در یک سازمان بر بهبود بهره‏وری کارکنان دارد اهمیت فراوانی دارد که این تحقیق در راستای انجام این مهم در بانک ملی (شعب حوزه شهرستان لاهیجان)، به عنوان یک سازمان عمومی مشغول به فعالیت در حوزه خدمات‏رسانی به شهروندان، می‏باشد. علاوه براین، اهمیت انجام تحقیق حاضر در دو حوزه نظری و کاربردی به شرح ذیل، نیز شایان توجه است.
1‌.3‌.1‌ اهمیت و ضرورت نظری
* کمک به توسعه دانش نظری در حوزه جبران خدمات کل در ایران.
* کمک به توسعه دانش نظری در حوزه بهره‏وری منابع انسانی در ایران.
* کمک به توسعه دانش نظری پیرامون ارتباط بین جبران خدمات کل و بهره‏وری نیروی انسانی در ایران.
1‌.3‌.2‌ اهمیت و ضرورت عملی(کاربردی)
* کمک به افزایش کیفیت نظام جبران خدمات در راستای ارتقاء سطح بهره‏وری نیروی انسانی.
* ارائه راهکارهای عملی با پشتوانه نظری به جهت افزایش انگیزه، رضایت شغلی و بهره‏وری نیروی انسانی.
* کمک به همسوسازی روش‏های جبران خدمات با اهداف سازمان (افزایش بهره‏وری) و ارزش‏ها و نیازهای کارمندان.
1‌.4‌ اهداف تحقیق
1‌.4‌.1‌ هدف اصلی
* سنجش رابطه نظام جبران خدمات کل با بهره وری نیروی انسانی در شعب بانک ملی در حوزه شهرستان لاهیجان.
1‌.4‌.2‌ اهداف فرعی
* سنجش رابطه جبران خدمات مالی مستقیم با بهره وری نیروی انسانی در سازمان مورد مطالعه.
* سنجش رابطه جبران خدمات مالی غیر مستقیم (مزایا) با بهره‏وری نیروی انسانی در سازمان مورد مطالعه.
* سنجش رابطه جبران خدمات غیرمالی حاصل از شغل با بهره‏وری نیروی انسانی در سازمان مورد مطالعه.
* سنجش رابطه جبران خدمات غیرمالی حاصل از محیط کار با بهره‏وری نیروی انسانی در سازمان مورد مطالعه.
1‌.5‌ فرضیات تحقیق
1‌.5‌.1‌ فرضیه اصلی تحقیق
* بین نظام جبران خدمات کل با بهره‏وری نیروی انسانی در شعب بانک ملی در حوزه شهرستان لاهیجان رابطه معناداری وجود دارد.
1‌.5‌.2‌ فرضیات فرعی تحقیق
* فرضیه 1): بین جبران خدمات مالی مستقیم با بهره‏وری نیروی انسانی در شعب بانک ملی در سازمان مورد مطالعه رابطه معناداری وجود دارد.
* فرضیه 2): بین جبران خدمات مالی غیر مستقیم (مزایا) با بهره‏وری نیروی انسانی در در سازمان مورد مطالعه رابطه معناداری وجود دارد.
* فرضیه 3): بین جبران خدمات غیر مالی حاصل از شغل با بهره‏وری نیروی انسانی در سازمان مورد مطالعه رابطه معناداری وجود دارد.
* فرضیه 4): بین جبران خدمات غیر مالی حاصل از محیط کار با بهره‏وری نیروی انسانی در سازمان مورد مطالعه رابطه معناداری وجود دارد.
1‌.6‌ متغیرهای تحقیق
1‌.6‌.1‌ تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرها
با توجه به اهداف و فرضیات، این تحقیق رابطه دو نوع متغیر (مستقل و وابسته) را مورد بررسی قرار می‏دهد که به شرح ذیل قابل توضیح می‏باشند:
1‌.6‌.1‌.1‌ متغیرهای مستقل
•جبران خدمات کل: هرآنچه را که یک کارمند از سوی کارفرمای خود دریافت می دارد (به عنوان مثال، پرداخت نقدی، مزایا، آموزش، توسعه فردی و غیره) که برای وی باارزش و رضایتبخش بوده و آن را نوعی پاداش به حساب می آورد (اون‏هیت5، 2012 :5). ماندی6 (2008: 278) جبران خدمات کل یا جبران خدمات را دربرگیرنده کل پاداش‏هایی می‏داند که در ازای انجام کار برای کارمند مهیا شده است. برای سنجش متغیر نظام جبران خدمات در این تحقیق از چهار متغیر فرعی شامل جبران خدمات مالی (مستقیم و غیرمستقیم) و جبران خدمات غیرمالی (مربوط به شغل و مربوط به محیط کاری) با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته استفاده گردیده است.
•جبران خدمات مالی مستقیم: طبق نظر ژائو7 و دیگران (2009: 15) جبران خدمات مالی مستقیم، سطوح رقابتی از حقوق و دستمزد پایه را فراهم می‏کند، که برای جذب و حفظ استعدادها و همچنین برای جبران وظایف و مسئولیت‏هایی روزمره که در سطح بالا و کاملا قابل قبول انجام شده‏اند، لازم و ضروری است.
در این تحقیق جبران خدمات مالی مستقیم با استفاده از سوالات(1 تا12) پرسشنامه مورد سنجش قرار گرفته است.
•جبران خدمات مالی غیرمستقیم (مزایا): مزایا به بخشی از بسته جبران خدمات کل اشاره دارد که ازسوی کارفرما به کارمند پرداخت می‏گردد. و شامل پرداخت بابت انجام کارهای روزمره نمی‏شود (میلکوویچ و نیومن8، 2008: 55).
در این تحقیق جبران خدمات مالی غیرمستقیم با استفاده از سوالات(13تا 18 و38تا43) پرسشنامه مورد سنجش قرار گرفته است.
•جبران خدمات حاصل از شغل: شامل رضایت و لذتى است که براى شاغل از طریق انجام وظایف شغلى معنى‏دار و پراهمیت حاصل مى‏گردد (زارعی متین، 1391: 107).
در این تحقیق جبران خدمات غیرمالی حاصل از شغل با استفاده از سوالات(19 تا25 و 27و28 و30) پرسشنامه مورد سنجش قرار گرفته است.
•جبران خدمات حاصل از محیط کار: شامل فراهم کردن شرایط و محیط و فرهنگ سازمانى مناسب است به‏طورى که کارکردن در آن شرایط و فرهنگ براى شاغلین خوشایند باشد و همچنین کمک کند تا نیازهاى مهم کارکنان مانند نیازهاى اجتماعى آنها برآورده گردد (زارعی متین، 1391: 107).
در این تحقیق جبران خدمات غیرمالی حاصل از محیط کار با استفاده از سوالات(31تا37) پرسشنامه مورد سنجش قرار گرفته است.
1‌.6‌.1‌.2‌ متغیر وابسته
•بهره‏وری نیروی انسانی: معیاری برای قضاوت پیرامون میزان تغییر ناشی از عملکرد آدمی در چارچوب یک ساختار متعامل انسانی- ماشینی (خاکی،1386: 27).
برای سنجش متغیر وابسته؛ بهره‏وری نیروی انسانی از هفت مؤلفه توانایی، وضوح، حمایت، انگیزش، ارزیابی، اعتبار و محیط (طبق پرسشنامه استاندارد هرسی و گلداسمیت، 1980 ) بر اساس سوالات (44 تا 70) مورد استفاده قرارگرفته است.
1‌.7‌ نوآوری تحقیق
این تحقیق از این جهت که به مقوله جبران خدمات به صورت یک بسته جامع جبران خدمات کل نگریسته است دارای نوآوری می باشد. لذا در این تخقیق ارتباط مولفه های مالی و غیرمالی نظام جبران خدمات با بهره وری نیروی انسانی مورد بررسی قرار گرفت.
1‌.8‌ روش شناسی تحقیق
1‌.8‌.1‌ از منظر هدف
این تحقیق از نظر هدف کاربردی می باشد. پژوهش های کاربردی، پژوهش‌هایی هستند که در آنها نظریه ها، قانون ها، اصل ها و فن هایی که در پژوهش های بنیادی تدوین می شوند برای حل مسائل اجرایی و واقعی بکار گرفته می شوند که سازمان(ها) از نتایج آن استفاده خواهند کرد. بانک ملی نیزمی تواند از نتیجه این تحقیق استفاده بکند.
1‌.8‌.2‌ ازمنظر روش
تحقیق حاضر پژوهشی توصیفی- پیمایشی است. توصیفی از این جهت که تصویری از وضع موجود را ارایه می دهد، و به توصیف منظم و نظامدار وضعیت فعلی آن می‌پردازد، و پیمایشی از این جهت که داد‌ه‌های مورد نظر از طریق