ر ریز و کوچک را نادیده گرفت.
با این وجود تلاش شده است تا با بررسی و مطالعه آثار گذشته و تحقیقات انجام شده از بزرگانی که با شهامت در این مسیر گام برداشته اند و فعالیتهایی که پیرامون این موضوع کرده‌اند معرفی می‌شوند. از جمله این گروه یا افراد می‌توان به برخی از فقهای امامیه اشاره نمود به شرح ذیل آمده است شرح لمعه شهیدثانی- مجمع البیان شیخ طوسی وسایل الشیعه حرعاملی مکاسب محرمه شیخ انصاری موسیقی کبیر ابونصر فارابی، محقق ثانی در کتاب جامع‌المقاصد- شهیدثانی در الروضه حق‌الیقین علامه مجلسی، الاستبصار شیخ طوسی- کفایه الاحکام محقق سبزواری- مفتاح المکرمه سیدقاضی، مکاسب محرمه امام خمینی- وافی ملاحسن کاشانی- مستندالشیعه محقق نراقی وسایل اخوان الصفا- اصول کافی کلینی- رساله فی‌الغنا ملامحمد رسول کاشانی رساله مقامات السالکین – النهایه ابن اثیر و نام برده که هر کدام بطور جداگانه به مبحث غنا و مسایل مربوط به آن را پرداخته‌اند.
آراء فقها درباب موسیقی و غنا در دسته بندی کلی به دو دسته متفاوت تقسیم می‌شوند که استنباط افراد عامه را با دشواری همراه می‌سازد. که بعضی‌ها حکم حلیت موسیقی و ادله بر‌آن را دارند و بعضی دیگر حکم بر حرمت ذاتی غنا با دلایل مبتنی بر برداشت از آیات و روایات می‌کنند. بعضی دیگر از تحقیقات و مطالعات انجام شده را که درباب موسیقی و غنا و مبانی فقهی مربوط به موضوع صورت گرفت می‌توان به شرح محرمه تالیف جواد فخار طوسی اشاره نمود که در آن به مفهوم غنا پرداخته است و آن را به هفت گفتار تقسیم نموده و غنا و جایگاه آن و ادله اقوال از دیدگاه فقها آورده است. که در سال 1385 منتشر شد.

مبانی و فقهی و روانی موسیقی از دیدگاه شیخ انصاری که توسط حسین میرزاخانی که در سال 1372 چاپ شده است و در آن پیرامون آواز لهوی- حرمت موسیقی و حلیت موسیقی و ادله مربوط به آن از منظر فقهای امامیه به چشم می خورد.
همچنین موسیقی دیگر تلاقی اندیشه‌ها و پنج رساله فقهی موسیقی که توسط اکبر ایرانی نوشته و در سال 1376 توسط حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی به چاپ رسیده است و در آن به بعضی از مسائل فلسفی موسیقی و غنا نوشته شده است.
مجموعه پرسشها و پاسخهای دانشجویی احکام موسیقی سیدمجتبی حسینی گردآوری شده است مقاله‌ای تحت عنوان نقش آهنگ و موسیقی در تلاوت قرآن که توسط محمد هادی معرفت تالیف شده است.
مجموعه بیانات آیت اله خامنه‌ای در جلسه پرسش پاسخ با جوانان درباره موسیقی بهمن 1377 پژوهشی در مبانی فقهی موسیقی که توسط دکتر محمد تقی فخعلی که در سال 1385 منتشر گردیده است دیدگاه فقهی امام خمینی در رابطه با موسیقی که توسط حجر اکبر زادگان تحت عنوان استنصاف امام خمینی درباره موسیقی در روزنامه کیهان در تاریخ پانزدهم مرداد سال شصت و هشت به چاپ رسیده است مجموعه بیانات آیت اله سیدعلی خامنه‌ای که در صدا و سیما در مرداد ماه هفتاد و پنج ایراد گردید و سایر مقالات و نشریه مرتبط با موضوع که دال بر اهمیت موضوع دارد.
همچنین با رجوع به پایان نامه‌های آقای محسن احمد زاده با عنوان موسیقی و غنا از دیدگاه فقهای عامه و خاصه که در سال 1377 دانشگاه آزاد اسلامی شهرستان بابل به چاپ رسید.
و نیز با استفاده از پایان نامه محمد شفیق تحت عنوان بررسی احکام فقهی انواع موسیقی در سال 1383 دانشگاه آزاد اسلامی بابل استفاده گردید.
سوالات تحقیق
سوالات مورد تحقیق به قرار ذیل می‌باشد
1- رویکرد فقهای امامیه در مورد غنا و موسیقی چیست؟
2- آیا موسیقی از دیدگاه فقهای امامیه(متقدمین و متاخرین) دارای حرمت ذاتی است؟ دلایل آن را از منظر کتاب ، سنت، عقل و اجماع کدام است؟
در ادامه محقق با طرح سوالات کلیدی فوق اقدام به یافتن پاسخی مناسب با استفاده از منابع موجود برآمده و نتیجه این تحقیق جهت استفاده مخاطبین تدوین خواهد شد.
فرضیه تحقیق
1- از دیدگاه فقهای امامیه موسیقی و غنا متفاوت است
2- از نظر فقهای امامیه (متقدمین و متاخرین) مصادیق غنا کاملا مشخص است و غنا دارای حرمت ذاتی است

هدف تحقیق
1- مصادیق غنا مشخص شود
2- تفاوت میان موسیقی و غنا در چیست؟
3- روشن شدن حقیقت موسیقی در شرع مقدس
روش تحقیق
روش تحقیق این پایان نامه به صورت نظری است که با استفاده از روش کتابخانه ای انجام خواهد گرفت و محقق با بهره گیری از منابع مرجع، نشریات و تحقیقات انجام شده و استفاده از فضای مجازی (اینترنت) اقدام به جمع‌آوری اطلاعات می‌نماید.
ابزار جمع‌آوری اطلاعات فیش برداری است که با توجه به موضوع و عناوین مورد نظر تنظیم و سپس مطالب با دسته بندی مشخص تدوین می‌گردد. و سرانجام این اطلاعات توصیف و تحلیل خواهد شد.
فصل اول:
کلیات
مبحث اول: شناخت موسیقی و تاریخ پیدایش آن
گفتار اول: تعریف موسیقی از نظر لغوی و اصطلاحی
موسیقی چیست؟ و تعریف آن از نظر موسیقی دانان به معنای عام
گفتار دوم: پیدایش موسیقی
گفتار سوم: پیشینه تاریخی موسیقی در اقوام و ملل گوناگون (ایران، اعراب، یونان)
گفتار اول: تعریف موسیقی از نظر لغوی و اصطلاحی
لفظ موسیقی در مبانی اسلامی و کلمات فقهای پیشین وارد نشده است، لفظ “موسیقی” معرب از لفظ یونانی است. در فرهنگ فارس عمید آمده که‌: موسیقی (م. س: ق) ماخوذ از یونانی فن آواز خواندن و نواختن ساز، آهنگی که موجود حزن یا نشاط و محرک احساسات باشد، به عربی موسیقی “م . س: قا” تلفظ می‌کنند.
و موسیقار(م س) موسیقال: ماخوذ از یونانی نوعی از ساز، سازدهنی و موزیک موسیقی، فن موسیقی، نغمه سرایی، دسته نوازندگان نظامی، را مشکران3
ولی در بعضی احادیث اسلامی لفظ “معازف” وارد شده است که مقصود از آن آلات و ابزار طرب است. موسیقی غنایی در بدو پیدایش به ابزار و آلات مقرون نبود، ولی چون پدید آورندگان دیدند که آنها در پرداختن و جا انداختن آوازها و تاثیر نیکوتر شدن نقش مهمی دارند، لذا کلام و ابزار را ضمیمه نمودند. تاثیر و دخالت ابزار و آلات به حدی است که بدون اقتران به آنها غنا از فنون محسوب نمی‌گردد.
موسیقی یک هنر است و از وقتی که انسان در جهان هستی پیدا شد هنر هم پا به عرصه وجود نهاد.
هیچگاه هنر از انسان و انسان از هنر جدا نبوده است . شاید نخستین باری که انسان می خواست روی حرفش تاکید کند، صدایش را بالا برد و چون دید بالا بردن صدا و اوج دادن به آن، تاثیر بیشتری در شنونده دارد به اهمیت آن پی برد، اینجا بود که به هنر پناه برده‌اند. شعر سرودند، نقاشی می‌کشیدند و خط می‌نوشتند. پس موسیقی پیش از اسلام بوده است و در این راستای زمان توسط هنرمندان مطابق شرایط زمان کیفیتهای گوناگونی پیدا کرده است.
موسیقی چیست؟ و تعریف آن از نظر موسیقی دانان به معنای عام
تا به حال تعریف‌های زیادی در مقام موسیقی شده است که چیست یا چگونه است یا چرا آنقدر بر روح ما مسلط و دارای جذبه است جوابهای مختلفی به این سئوال داده شد، عده‌ای از منظر علم نگاهی به آن می‌اندازند و سعی می‌کنند بسیار دقیق و علمی پاسخی ارائه دهند. جوابی مثل موسیقی چیزی نیست به جز توالی یک سری امواج صوتی و اغلب مردم با آن جواب علمی در رابطه با موسیقی موافق نیستند اکثریت می‌دانند که دنیای موسیقی فقط محدود به دنیای انسان‌ها نیست.
بسیاری از حیوانات مثل پرندگان در روابط خود برای برقراری ارتباط با یکدیگر اصواتی موسیقیایی تولید می کنند اما در دنیای انسانها موسیقی به این منظور خاص تولید نمی‌شود اساساً چیزی است که از درون انسان‌ها بر می خیزد و چون چهره درون هر انسانی با دیگری متفاوت است و از آنجایی که فکر انسان بازتابی از درونش است پس همیشه جواب‌های موافق و مخالف و متفاوت درباره موسیقی وجود دارد. موسیقی جدا از زندگی و نیازهای روزمره انسان نیست.
واقعیت این است که بگوییم چه چیزی موسیقی نیست همه موسیقی‌ها قدرت ایجاد تاثیر و اعمال نفوذ براحساسات افراد را دارند هر چند به گونه‌ای متفاوت و این خاصیت موسیقی است.
می‌گویند، همه هنرها می‌خواهند به موسیقی برسند موسیقی هنر بیان احساسات به وسیله صداهاست که در قالب حنجره انسان یا آلتی خاص از انسان بروز و ظهور پیدا می‌کند.
در اینجا نمونه‌هایی مختصر از تعاریف ارزشمند به لسان بزرگان را از موسیقی بیان می‌کنیم.
الف) لاوینیاک موسیقیدان فرانسوی معتقد است:
موسیقی برای موسیقیدان هنر برای شاعر زبان و برای دانشمند و ریاضی دان علم است پس هر کس از دیدگاهی خاص به موسیقی نگاه می‌کند حال آنکه منتقد و محقق باید همه وجوه را در نظر بگیرد.4
ب) بتهون، موسیقیدان نامی و شهیراروپا چنین می‌گوید
موسیقی مظهری است عالی تر از عمل و هر فلسفه‌ای، احساس و درک لذت از موسیقی بستگی تام با میزان ادراک و استنباط شنونده دارد.5
ج) افلاطون: افلاطون فیلسوف و دانشمند بی‌بدیل در این خصوص تعریفی بیان داشته که منصفانه باید اذعان کرد که از هر تعریفی عمیق تر و لطیف تر است.
او معتقد است: موسیقی یک ناموس اخلاقی است که روح به جهانیان و بال به تفکر و جهش به تصور و زیباش به غم و شادی و حیات به همه چیز می‌بخشد، جوهر نظمی است که خود برقرار می‌کند و تعالی آن بسوی هر چیزی است که نیک و درست و زیباست بنابراین با اینکه نامرئی است شکلی است خیره کننده، هوس انگیز و جاودان6
د) ارسطو: موسیقی را یکی از شعب ریاضی دانسته و فیلسوفان اسلامی نیز این قول را پذیرفته اند ولی از آنجا که همه قواعد موسیقی مانند ریاضی مسلم و غیر قابل تغییر نیست بلکه ذوق و قریحه سازنده و نوازنده هم در آن دخالت دارد آنرا هنر نیز محسوب داشته‌اند.
ذ) شیخ محمدرضا آل الشیخ:
علامه در تفسیر غناء و موسیقی کتاب مستقلی نوشته و می‌گوید: غناء عبارت است از صوت انسانی که کار آن ایجاد طرب و رامشگری به تناسب آن برای مردم معمولی است و “طرب” حالت