ا این عمل در پاییز که گیاه اصلی در شرف از بین رفتن است، اطراف آن از یک حلقه پایههای جوان ریشهدار احاطه میشود که خود باعث میگردد، زمین زراعتی به سرعت از گیاه مذکور مستور گردد.
برای تکثیر گیاهان مذکور، معمولاً تعدادی چند از آنها را در محل مساعدی میکارند و سپس پایههای جوان حاصل را که دارای ساقهای به درازای 10تا 15 سانتیمتر همراه با ریزوم و ریشهاند، از گیاه اصلی جدا کرده و به زمین زراعتی منتقل میکنند.(9)
2-1-7 برداشت محصول
برداشت محصول اگر به منظور اسانسگیری از گیاهان مذکور باشد، 2 مرتبه در سال در فواصل ماههای تیر تا شهریور صورت میگیرد. بدین نحو که با داسهای مخصوص و یا وسایل مکانیکی جدید (در آمریکا) قسمت هوایی گیاه را قطع میکنند. گاهی نیز این عمل را 3 مرتبه در سال در ماههای خرداد، مرداد و مهر انجام می دهند .برای مصارف دارویی چون منحصراً برگ درسر شاخه گلدار گیاه مصرف میشود از این جهت پس از قطع کامل قسمت هوایی گیاه برگ و سرشاخه گلدار را از بقیه جدا ساخته، برای مصارف درمانی مورد استفاده قرار میدهند. (9)
2-1-8 ترکیبات شیمیایی
برگ تازه گیاه دارای تانن یک ماده تلخ و 5/2 درصد اسانس است. و مقدار درصد این اسانس در برگ خشک به2 و حتی 1درصد تقلیل مییابد. گیاه پرورش یافته در کشورهای نسبتاً سرد مرطوب مقدار زیادتری اسانس تولید میکند. ضمناً اگر در زمین زراعتی گیاه در سایه قرار گرفته باشد، مقدار درصد استرهای منتول در آن کم میگردد در حالی که یخبندان، عمل عکس انجام میدهد.(9)
در شرایط ایدهآل منتول موجود در اسانس بین 25 تا 55 درصد متغیر است و اجسام مهم دیگر شامل منتون با میزان حدود 14 تا 32 درصد و استرهای وابسته به منتول به نام منتیل استات به میزان 3 تا 10 درصد میباشند. و همچنین حدود 40 جسم دیگر، در اسانس وجود دارند که اکثرا از ترپنوئیدها هستند. میزان درصد منتول و ترکیبات دیگر در ارتباط با سن گیاه و آب وهوای ناحیه کشت متغیر است. ترکیبات دیگر گیاه، شامل فلاونوئیدها تا 12 درصد، پلیفنلهای پلیمر شده تا 19 درصد (وزن خشک گیاه) توکوفرول ها،کاروتنها، بتائین و کولین هستند.(12)
نمونههای تجاری ممکن است تا حدود 95 درصد از اسانس خود را در طی نگهداری از دست بدهند، تقطیر چنین گیاهانی که فاقد اسانس است، فقط تولید آبی مینماید که کمی معطر است. (1)
2-1-9 اسانس نعنا فلفلی
عبارت از اسانسی است که از تقطیر سر شاخههای گلدار تازه گیاه نعنا فلفلی با بخار آب به دست میآید، به طوری که پس از تصفیه تغییری در مقدار منتول آن داده نشود. مقدار اسانسی که در هر هکتار تولید می گردد برابر با 30 کیلو میباشد.(1)
امروزه در کشورهای مختلف جهان متجاوز از یک میلیون کیلوگرم اسانس در سال از این گیاه تهیه میشود، و این خود درجه اهمیت و توسعه کشت آن را در نقاط مختلف کره زمین نشان میدهد. (12)
مواد اصلی تشکیل دهنده اسانس نعنا فلفلی عبارت از:
منتول Menthol 50 تا 78%
منتون Menthone 10 تا30%
منتیل استات 5 تا 20%
منتوفوران 5/2 تا 5%
ایزو منتون، پولگون، سینئول، لیمونن و ژاسمون مقادیر کمی حدود 1/0 %
اترهای مانتول (استات، بوتیرات و ایزوالرینات)
ترپنهای مختلف مانند (مانتول و فلاندرن)
اسیدهای آزاد نظیر اسید والرینیک، اسیداستیک و غیره را میتوان نام برد.(104)
2-1-10 مشخصات
اسانس نعنا به صورت مایع بیرنگ یا زرد کمرنگ و دارای بوی مشخص و قوی وطعم زنندهای است که به دنبال آن دراثر عبور جریان هوا در دهان، باعث احساس خنکی میشود.
اسانس مرغوب فقط از گیاهانی که دارای مقدار زیادتری بافتهای کامل و رسیدهاند به دست میآید. از این رو با کنترل دقیق فصل جمعآوری محصول، تولیدکنندگان قادر خواهند بود اسانسی به دست آورند که دارای خواص مورد نظر باشد.(1)
2-1-11 تاریخچه
نعنا فلفلی تا قرن هفدهم میلادی به طور رسمی مورد شناسایی قرار نگرفته بود. گرچه نعنا برای هزاران سال در طب سنتی مصرف داشته است و آثاری از استفاده مصریها، یونانیها و رومیها به جای مانده، ولی گونهی مورد استفاده نعنا قمی بوده است. (1)
بعد از شناسایی نعنا فلفلی (قرن هفدهم به بعد) سالهاست که از آن به عنوان درمان سوء هاضمه، کولیک، سرماخوردگی و تب و سردرد مورد استفاده میشود.(12)
2-1-12خواص درمانی
سر شاخه گلدار و برگ تازه گیاه اثر نیرو دهنده، مقوی معده، بادشکن و ضد تشنج دارد. و اکثر خواص نعنا فلفلی مربوط به وجود منتول در اسانس آن است و شامل اثرات ضد نفخ، ضد درد، ضد اسپاسم، وضد احتقان و صفراآور میباشند. اسانس نعنا خواص ضد ویروس بر ضد بیماری نیوکاسل، ویروس هرپس سیمپلکس و واکسینا را نشان داده است.(12)
همچنین بررسی بر روی اسانس نعنا فلفلی نشان داد در غلظتهای پایین به علت داشتن منتول اثر ضد میکروبی قوی دارد.(4) همچنین دارای خاصیت ضد باکتریایی قوی است و در تهیه محلولهای شستوشوی دهان وگلو استفاده میشود.(17) و این اثر ضد میکروبی حتی از بنزوات سدیم نیز بیشتر است.(16)
تحقیقات دیگری نشان داد که گیاه نعنا فلفلی دارای خاصیت آنتیاکسیدانی بوده و قادر به دام انداختن رادیکالهای آزاد میباشد.(15)
در نتیجه تحقیقات انجام شده بر روی اسانس نعنا فلفلی نشان داد که استفاده از این اسانس برای کاهش درد زایمان و کاهش اضطراب حاصل از آن موثر است.(20)
تحقیقات جدید کلینیکی، نشان میدهد که استفادهی موضعی از محلولهای اسانس نعنا (مالیدن بر موضع) بر روی پیشانی باعث کاهش سردرد میشود. همین محلولها در کاهش درد آرتریت، مشکلات تاندونها، التهابات ماهیچهها و درد ماهیچههای اسکلتی بسیار مفید است. قطرهای تهیه شده از اسانس نعنا خاصیت ضد احتقان خوبی دارد و به صورت پماد و بخور برای رفع علائم سرماخوردگی بسیار مفید است. چای تهیه شده با قطرههای نعنا، در برطرف نمودن علائم سرماخوردگی و به عنوان ضد سرفه مفید بوده و دارای خاصیت معرق است. مصرف فراوردههای خوراکی نعنا، در برطرف کردن التهابات مجاری مدفوع موثر بوده و قرصهای حاوی نعنا یا اسانس آن دارای خاصیت ضدسرفه میباشند.(12)
یک ضد عفونیکننده قوی است و در حشره کشها کاربرد دارد.(4)
به عنوان نوعی گیاه خوراکی معطر و همچنین جهت به عمل آوردن توتون مورد استفاده قرار میگیرد، و مصرف آن برای افرادی که دچار اضطراب هستند منع شده است. با کافور و تیمول نیز سازگاری ندارد.(4)
از اسانس آن در تهیه قرصها، آبنبات، الیکسیرها، پودر دندان، محلولهای زیبایی، عطرها و غیره استفاده میشود.(9)(8)
2-1-13فراوردههای دارویی L. Mentha piperita
از اسانسهای طبیعی L. Mentha piperita قطرههای موضعی و غیرخوراکی منتول تهیه شده است که جهت برطرف کردن علائم احتقان بینی، سردرد، خستگی، کوفتگی، دردهای موضعی کاربرد دارد همچنین از این قطره میتوان به عنوان بخور و یک روغن مناسب جهت ماساژ استفاده کرد. (9)
بخش دوم
آنتیاکسیدانها،فلاونوئیدها، فنلها و اثرات آنها

2-2-1 رادیکال آزاد
رادیکال آزاد به اتم یا مولکولی گفته میشود که دارای حداقل یک الکترون جفت نشده باشد،که بتواند به طور مستقل وجود داشته باشد این ماده طول عمر کوتاهی دارد و از لحاظ انرژی ناپایدار است، بنابراین با جفت کردن و یا حذف الکترونهای اطرافش میتواند به پایداری برسد. (13)
مولکولی که مورد حمله رادیکال آزاد قرار میگیرد خود تبدیل به یک رادیکال آزاد شده، و واکنش به همین شکل ادامه مییابد. پس حضور یک رادیکال آزاد در محیط یا سیستم میتواند منشا یک سری از واکنشهای زنجیرهای گردد که تحت عنوان واکنشهای زنجیرهای رادیکال آزاد شناخته میشود.(46) این واکنشهای از سه مرحله اصلی تشکیل شدهاند، که عبارتند از:
الف)مرحله آغاز زنجیره Initiation
حضور رادیکال آزاد به تنهایی منجر به شروع یک واکنش زنجیرهای نمیگردد. بلکه باید یک آغازگر بایک واکنشگر در شرایط مطلوب برخورد کند و یک مولکول مناسب شکل گیرد در این صورت واکنش زنجیرهای آغاز میگردد. RH?R?
ب)مرحله انتشار زنجیره Propagation
در این مرحله انواع رادیکالها ایجاد شده وهرکدام به نوبهی خود به ترکیبات آماده واکنش در سیستم حمله می کنند تا پایدار شوند. R? + O2 ? ROOH + R?