. وینبرگ اظهار می دارد که تأثیر آمادگی روانی بر برخی از ورزش های انفرادی (اسکیت هنری و گلف) بیشتر است و باعث بهبود عملکرد بیشتری می شود (وینبرگ، 2007).
متاسفانه، علی رغم رشد و گسترش چشمگیر علم روانشناسی و تکامل برنامه های آماده سازی روانی ورزشکاران در کشورهای توسعه یافته، این علم تا حدود زیادی در کشورمان مورد غفلت قرار گرفته است. به نظر می رسد عمده ترین علل این غفلت، فقدان آگاهی مربیان از چگونگی ارزیابی این مهارت ها، آموزش آنها و آماده سازی روانی ورزشکاران باشد. باورهای نادرستی در این مورد وجود دارد از جمله این که ” این تمرینات برای کسانی است که به مشکل روانی دچارند” یا این تمرینات فقط برای ورزشکاران سطوح عالی مناسب است”، بعضی نیز بیهوده انتظار دارند که تمرین مهارت های روانی در کوتاه مدت، تغییرات شدیدی در آن ها ایجاد کند که این حاکی از شناخت غیرواقعی آنهاست و سرانجام برخی دیگر به کلی، مفید بودن این نوع تمرین ها را باور ندارند (واعظ موسوی 1387). تحقیقات تازه تری در این زمینه نشان دهنده تأثیر مثبت برنامه های تمرین مهارت های روانی است (موریس و توماس10، 2004). صنعتی منفرد (1385) اثر یک برنامه تمرین مهارت های روانی را بر عملکرد ورزشکاران بررسی و معلوم شد که بعضی عوامل آمادگی روانی در آنان بهبود یافته است. با وجود سودمندی های تمرین مهارت های روانی بسیاری از ورزشکاران و مربیان به آن نمی پردازند که علت آن را هم بی اطلاعی از نحوه آموزش و تمرین ذاتی و تغییر ناپذیر پنداشتن ویژگی های روانی و نداشتن وقت ذکر می کنند (واعظ موسوی 1387). بنابراین ضرورت ایجاب می نماید تا تحقیقات گسترده ای در این خصوص صورت گرفته و اطلاعات کاملی فراهم آید. به همین منظور ارزیابی مهارتهای روانی ورزشکاران تیراندازی مرد نخبه و غیرنخبه می تواند اولین و مهمترین گام در جمع آوری اطلاعات مذکور و تدوین و ارایه یک برنامه بلند مدت آمادگی روانی باشد، زیرا اکثر این ورزشکاران جوان به عنوان آینده سازان و پشتوانه های تیم های بزرگسالان محسوب می شوند و شناسایی نقاط ضعف و قوت و برنامه ریزی جهت ارتقاء سطح آمادگی روانی آنها موجب رشد و ارتقاء قهرمانی کشور خواهد شد. همچنین، نتایج این تحقیق موضوع مهارت های روانی را که در متولیان تربیت بدنی به کلی فراموش شده است به مسئولین ذیربط متذکر خواهد شد.
1-4- اهداف تحقیق:
1-4-1- هدف کلی:
هدف کلی این تحقیق مقایسه برخی از مهارتهای روانی ورزشکاران تیر اندازی مرد نخبه و غیر نخبه می باشد.
1-4-2- اهداف اختصاصی تحقیق:
1- تعیین میزان مهارت انگیزش ورزشکاران تیرانداز مرد نخبه و غیرنخبه
2- تعیین میزان مهارت اعتماد به نفس ورزشکاران تیرانداز مرد نخبه و غیرنخبه
3- تعیین میزان مهارت تمرکز ورزشکاران تیرانداز مرد نخبه و غیرنخبه
4- تعیین میزان مهارت تنظیم سطح انرژی ورزشکاران تیرانداز مرد نخبه و غیرنخبه
5- تعیین میزان مهارت تصویر سازی ذهنی بین ورزشکاران تیرانداز مرد نخبه و غیرنخبه
6- تعیین میزان مهارت هدف مندی ورزشکاران تیرانداز مرد نخبه و غیرنخبه
7- مقایسه میزان مهارت انگیزش ورزشکاران تیرانداز مرد نخبه و غیرنخبه
8- مقایسه میزان مهارت اعتماد به نفس ورزشکاران تیرانداز مرد نخبه و غیرنخبه
9- مقایسه میزان مهارت تمرکز ورزشکاران تیرانداز مرد نخبه و غیرنخبه
10- مقایسه میزان مهارت تنظیم سطح انرژی ورزشکاران تیرانداز مرد نخبه و غیرنخبه
11- مقایسه میزان مهارت تصویر سازی ذهنی ورزشکاران تیرانداز مرد نخبه و غیرنخبه
12- مقایسه میزان مهارت هدف مندی ورزشکاران تیرانداز مرد نخبه و غیرنخبه
1-5- فرضیه های تحقیق:
1- بین مهارت انگیزش ورزشکاران تیراندازی مرد نخبه و غیرنخبهتفاوت وجود دارد.
2- بین مهارت اعتماد به نفس ورزشکاران تیراندازی مرد نخبه و غیرنخبه انفرادی تفاوت وجود دارد.
3- بین مهارت تمرکز ورزشکاران تیراندازی مرد نخبه و غیرنخبه انفرادی تفاوت وجود دارد.
4- بین مهارت تنظیم سطح انرژی ورزشکاران تیراندازی مرد نخبه و غیرنخبه انفرادی تفاوت وجود دارد.
5- بین مهارت تصویر سازی ذهنی ورزشکاران تیراندازی مرد نخبه و غیرنخبه انفرادی تفاوت وجود دارد.
6- بین میزان مهارت هدف مندی ورزشکاران تیراندازی مرد نخبه و غیرنخبه انفرادی تفاوت وجود دارد.
1-6- محدویتهای تحقیق:
الف: محدودیتهای تحت کنترل:
1- انتخاب ورزشکاران تیراندازی مرد نخبه و غیرنخبه به عنوان جامعه آماری
2- استفاده از پرسشنامه انستیتوی ورزشی استرالیای جنوبی ((SASI.
ب: محدودیتهای خارج از کنترل:
1- یکسان نبودن محیط، اوضاع جغرافیایی، نژاد، تمرین و تجربه بازیکنان
2- یکسان نبودن زمان آزمون برای همه آزمودنیها
3- حالات روحی متفاوت ورزشکاران هنگام پرکردن پرسشنامه.
1-7- تعریف واژه ها و اصطلاحات
1-7-1- تعریف مفهومی:
مهارت های روانی:
مهارت هایی مانند تمرکز، کنترل سطح انرِژی روانی ،انگیزش، دلتنگی اعتماد به نفس و هدف چینی که اکتسابی بوده همانند تمرینات جسمانی نیاز به ممارست منظم دارند (وینتر، 1379).
یکی از وظایف روان شناسان ورزشی برای سود بردن از مهارت های روانی در ارتقاء عملکرد ورزشی خویش آماده نگهداشتن ورزشکار از نظر روانی است (واعظ، 1387).
نیمرخ روانی:
الگوی مشخص پاسخ هایی است که یک فرد یا یک گروه ارائه می دهند و پیش بینی می شود در شرایط معین بیشتر بروز کند (وینتر، 1379).
انگیزش:
حالتی درونی که همراه با انرژی یا نیروست و ورزشکار را برای رسیدن به یک خواسته مانند قهرمان شدن به اجرای رفتاری مانند تمرین شدید وا می دارد (وینتر، 1374).
اعتماد به نفس:
باور موقتی یا درجه ای از اطمینان به توانایی خود در یک لحظه خاص برای اجرای یک عمل است. اعتماد به نفس به قابلیت ها مهارت های فرد و شیوه اجرای تکلیف بستگی دارد (واعظ، 1387).
تمرکز:
یک فعالیت شناختی برای نگه داری کانون توجه ذهنی و بدنی بر اجرای تکلیف حرکتی می باشد. هم چنین توانایی ورزشکار در توجه به مرتبط ترین محرک (مانند حرکت بازیکن مقابل) و نادیده گرفتن سایر محرک هاست (وینتر، 1379).
سطح انرژی:
سطحی از فعالیت و بیداری ذهنی و بدنی است که کار مایه فعالیت های ذهنی و اساس انگیزش را فراهم می کند (وینتر، 1379).
تصویر سازی ذهنی:
رمز گذاری نمادین اطلاعات به شکل تصویر در ذهن و شامل فکر کردن درباره عملکرد و احساس هاست. همچنین در آن اطلاعات گردآوری شده با همه حس ها (بینایی، شنوایی، بساوایی، بویایی، چشایی و حس عمقی) شرکت دارند (وینتر، 1379).
هدف مندی:
به معنای داشتن برنامه ای منظم و طبقه بندی شده از نظر ترتیب اهداف و تلاش برای رسیدن به آنهاست . بهتر شدن عملکرد، افزایش انگیزش درونی، بهتر شدن تمرکز، بهتر شدن اعتماد به نفس و کاهش اضطراب از مزایای تعیین هدف است (وینتر، 1379).
ورزشکار نخبه:
در این تحقیق به ورزشکارانی اطلاق می شود که به عنوان نفرات اصلی تیم به مرحله نهایی (فینال یا رده بندی) راه یافته اند.
ورزشکار غیر نخبه:
در این تحقیق به ورزشکارانی اطلاق می شود که به عنوان نفرات اصلی تیم بوده اما به مرحله نهایی (فینال یا رده بندی) راه نیافته اند.
1-7-2- تعریف عملیاتی:
انگیزش:
نمره ای اسـت که آزمودنـی از سـؤالات 1، تا 10 پرسشنامه انستیتوی استرالیای جنوبی کسب می کند.
اعتماد بنفس:
نمره ای اسـت که آزمودنـی از سـؤالات 11تا 20 پرسشنامه انستیتوی استرالیای جنوبی کسب می کند.
تمرکز:
نمره ای اسـت که آزمودنـی از سـؤالات 21تا 30 پرسشنامه انستیتوی استرالیای جنوبی کسب می کند.
سطح انرژی:
نمره ای اسـت که آزمودنـی از سـؤالات 31 تا 40 پرسشنامه انستیتوی استرالیای جنوبی کسب می کند.
تصویر سازی ذهنی:
نمره ای اسـت که آزمودنـی از سـؤالات 41 تا 50 پرسشنامه انستیتوی استرالیای جنوبی کسب می کند.
هدف مندی:
نمره ای اسـت که آزمودنـی از سـؤالات 51 تا 60 پرسشنامه انستیتوی استرالیای جنوبی کسب می کند.
فصل دوم
مروری بر ادبیات پیشینه تحقیق
2-1- مقدمه
توسعه معلومات و کشف مجهولات هر علم، مستلزم انجام مطالعه و پژوهش علمی می باشد. باید اذعان داشت که اصول و قوانین علمی ، بطور عمده از طریق پژوهش و تحقیق حاصل شده است . اگر کمی عمیق بیندیشیم، درمی یابیم که کلید رشد و ترقی چشمگیر جوامع پیشرفته در جهات مختلف علمی، تحقیقات و بررسی های مستند و دقیق آنها بوده است. در همین راستا، تربیت بدنی نیز به عنوان یک علم، برای حفظ پویایی و یافتن نقاط مجهول نیازمند پژوهش در ابعاد مختلف می باشد و اجرای طرح های پژوهشی در زمینه های مختلف تربیت بدنی می تواند نقش موثری در ارتقاء این علم داشته باشد.
بدون تردید، شناخت دانش و تجربیات گذشته، از ضروریات یک تحقیق علمی به شمار می رود. آگاهی از این تجربیات معلوم می دارد که این موضوع، از چه زمانی و به چه ترتیبی در جامعه به صورت مساله در آمده و متعاقب آن چه تحولی را در پی داشته است. کسب اطلاع از آنچه در گذشته روی داده است، توام با دانش موجود، ضمن افزایش آگاهی محقق از موضوع مورد تحقیق، استواری و استحکام یافته های جدید را برای افزایش بهره وری علمی تضمین می نماید. همچنین اصلاح نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت، نیازمند اطلاع دقیق از نتایج تحقیقات گذشته دارد تا بتوان با بررسی همه جانبه آنها، پیشنهادهایی اصولی و دقیق جهت بهبود و پیشرفت امور ارایه نمود.
بنابراین در این بخش ابتدا ادبیات و مبانی نظری مهارتهای روانی بیان شده است و در بخش پیشینه تحقیق، چکیده ای از نتایج تحقیقات مشابه به انجام شده در داخل و خارج از کشور ارائه گردیده است.
2-2- مبانی نظری تحقیق
2-2-1- مهارت های روانی
با پیشرفت علم روانشناسی بحث مهارتهای روانی در اجرای مهارت های ورزشی از اهمیت به سزایی برخوردار شده است و در حالی که قبلاً به اهمیت آماده سازی جسمانی