انی،تجارت الکترونیک،مدیریت روستایی و توسعه کشاورزی، تاریخچه سرویسهای اینترنتی،مدلهای ttfوutautودر ژایان به پیشینه تحقیقات داخلی و خارجی پرداخته شده است.
2-1-مقدمه
توسعه روستایی بطور مشخص یکی از وجوه مهم فعالیت های توسعه در سراسر جهان است . افز ایش توان وآمادگی مد یران و دست اندرکاران بخش روستا یی بر ای درک پیچیدگی ها ی فزاینده و ارائه راه حل ها ی راهبردی نیازمند اطلاعا ت با یسته و مفید، بمنظور گز ینش و اجرا ی بهتر پروژه ها، طرح ها و سیاست ها ی توسعه روستایی می باشد . فناوری اطلاعات و ارتباطات می تواند یک فرصت طلا یی برا ی مد یران روستا یی بمنظورکسب آمادگی و پاسخگویی به چالش ها و تنگناهای روستایی فراهم آورد.با آنکه سکونتگاههای روستایی سهم عمده ای از جمعیت و منابع اقتصادی کشور را در خود دارند، ولی کمتر به نیازها و خواسته های ساکنان این سکونت گاههای کوچک اما مؤثر در تولید اقتصادی توجه شده است .اطلاعات در عرصه کشاورزی و توسعه روستایی نه تنها به عنوان یکی از اصل ی ترین نهاده ها و سرمایه ها تلقی و اثربخشی دیگر منابع تولید و توسعه نیز به شمار می آید . فناوری اطلاعات مهمترین ابزار استراتژیک برای مدیریت صحیح جامعه معاصر به شمار می آید که با سرعت چشم گیری نیز در حال توسعه است. این که در برنامه دولت 10000 روستا برای راه اندازی دفاتر فنآوری اطلاعات و ارتباطات در نظر گرفته شده و تاکنون بیش از 6000 دفتر آن به بهره برداری رسیده است . فرآیند توسعه فنآوری اطلاعات و ارتباطات در مناطق روستایی دارای پنج مرحله اصلی پیدایش، ارتقاء،تعامل، تراکنش و یکپارچگی است. ایران از سال 1382 اولین مرحله در فرآیند توسعه این فنآوری را برای جوامع روستایی آغاز کرد.در حال حاضر مراحل پنجگانه، انجام شده و وقت آن رسیده است تا عوامل مؤثر در پذیرش و بکارگیری فنآوری اطلاعات و ارتباطات در بین روستائیان مورد ارزیابی قرار گیرند. همین امر ضرورت و اهمیت این پژوهش را روشن می سازد .(الهامی،1385)
اکنون که پس از چند دهه، مدیریت روستایی در قالب تشکیل شوراهای اسلامی روستا و نهاد و دهیاری عملی شده، به نظر می رسد آموزش و اطلا ع رسانی به شوراهای روستایی و دهیاران، برای توسعه روستایی ضرورتی اجتناب ناپذیر است . علاوه بر آن به دلیل نوپایی نهاد مدیریت روستا همکاری و همفکری مجموعه استاندار ی ها شرطی اساسی برای موفقیت آنها است.رضوانی،1387)
2-2.فناوری اطلا عات ایران در سال های اخیر
برای اشاعه یک نوآوری (فنآوری اطلاعات و ارتباطات روستایی) و رسیدن به مرحله پذیرش و بکارگیری آن، پنج مرحله آگاهی، انگیزش، تصمیم، اجرا و پذیرش باید توسط افراد (روستائیان) در طول یک دوره زمانی معین طی شود تا در نهایت منجر به اشاعه آن نوآوری شود. (بهرامیان، 1386 ). در نظریه دانیل لرنر آمده است که تجدد و نوگرایی از راه سه متغیر گسترش سواد، دسترسی به وسایل ارتباط جمعی و افزایش میزان .( مشارکت سیاسی و اقتصادی لازمه دگرگونی است (گرانمایه پور، 1385)
بنابر نظریه رابرت چمبرز1 توسعه روستایی در هر زمینه ای از جمله فنآوری اطلاعات باید مبتنی بر برنامه ریزی استراتژیک باشد یعنی ساخت آینده دلخواه با درک و ترسیم چشم انداز مطلوب و تعیین چگونگی راه رسیدن به آن مدنظر قرار گیرد. (ازکیا و غفاری، 1383 )،
در رابطه با نظریه مقاومت فرهنگی در مقابل فنآوری و نوآوری ها، نظریه واگو، هر چیز تازه ای با مقاومت ومخالفت مواجه می شود ولی در مورد فنآوری اطلاعات و ارتباطات، تغییرات آن قدر سریع بوده که کامپیوتر، ماهواره و … حتی در جامعه روستایی هم با مقاومت (مانند فنآوری های قبلی) روبرو نشده است و روستائیان درک کرده اند که این فنآوری توأم با منافع اجتماعی برای آن هاست (فاضلی، 1386)
2-3. خدمات الکترونیکی
بهترین خدمات الکترونیکی به عنوان هدف رویکرد الکترونیک:
هدف اصلی از رویکردهای موفق خدمات الکترونیکی در سراسر جهان در واقع ارایه خدمات بهتر دولت به کاربر است. به‌عبارتی ارایه خدمات به مشتریان دولت در اولویت است.
خدمات ارایه‌شده توسط دولت را می‌توان به سه گروه زیر تقسیم کرد:
خدمات دولت به شهروند یا خدمات‌G2C : خدمات ارایه‌شده به افراد (از جمله مهاجران)، برای مثال، خدمات اشتغال، اخذ پذیرش دانشگاه و اجازه اقامت
خدمات دولت به کسب‌و‌کار یا‌G2B : خدمات ارایه‌شده به کسب‌وکار، به‌عنوان مثال، ثبت‌نام تجاری، پروانه کار و مجوز رستوران
خدمات دولت به دولت یا خدمات G2G: خدمات ارایه‌شده به سازمان‌های دولتی، از جمله سفارشات پرداخت و ارتقای خدمات کارکنان دولت. این خدمات از دو مورد قبلی متفاوت است؛ زیرا برای کاربران نهایی نیست، اما به‌طور کلی عملکرد دولت را بهتر می‌کند.
مدل‌های مختلف پیاده‌سازی خدمات الکترونیک :
ارایه خدمات بهتر به کاربر، از جنبه‌های مختلف ارزیابی می‌شود و دارای درجه‌بندی مختلفی در سراسر جهان است که با چهار نوع مختلف از مدل‌های خدمات الکترونیک مطابقت دارد.(هدایتی مقدم،1387)
2-3-1.مدل ارتباط برقرار کردن
– شرح: این مدل در حال حاضر توسط بسیاری از دولت‌ها در سراسر جهان استفاده می‌شود و تنها اطلاعات مربوط به خدمات دولتی به کاربر ارایه می‌شود .
– کانال‌ها: در واقع کاربر می‌تواند به این اطلاعات از طریق کانال‌های مختلف مانند اینترنت پورتال، IVRs‌ها و گوشی‌های تلفن همراه (SMSS) دسترسی داشته باشد و شرح اینکه کدام کانال مناسب‌تر است و از خدمات متفاوت استفاده می‌کند . با توجه به موارد خاصی از پورتال اینترنت، معمولا اطلاعات از طریق پورتال دولت مرکزی در دسترس است، اما امکان دارد وب‌سایت‌های مختلف سازمان‌های دولتی کمتر کاربرپسند باشند.
پیچیدگی/ شرایط‌: از آنجایی که این مدل فقط اطلاعات را یک‌طرفه نمایش می‌دهد، درجه پیچیدگی آن کم است.(احمدی،1382)
2-3-2.مدل فعال‌کردن ‌
توضیحات: این مدل، علاوه بر ارایه اطلاعات در مورد خدمات مورد نیاز کاربران، برخی از خدمات را که تنها از طریق یک سازمان دولتی ارایه می‌شود به‌صورت الکترونیکی مدیریت می‌شود و تراکنش کاملی از خدمات به‌صورت الکترونیکی به کاربران ارایه می‌شود.
کانال‌ها: شامل کانال‌های مختلف مورد دسترس بوده و انتخاب کانال وابسته به خدمات الکترونیکی است. با توجه به پورتال اینترنت، معمولا خدمات از طریق پورتال اداره خدمات تحویل داده می‌شود، اما می‌تواند برای کاربر از طریق پورتال دولتی مرکزی در دسترس‌تر و راحت‌تر باشد.
پیچیدگی‌ / مورد نیاز: از آنجا که این مدل ممکن است تعامل الکترونیکی دوطرفه‌ای بین دولت و کاربر داشته باشد که شامل مسائل امنیتی وشناسایی است، دارای پیچیدگی بیشتر بوده و به یک توانایی بیشتری برای تغییر داخلی نیاز دارد.(اربابیان،1382)
2-3-3.مدل ادغام
توضیحات: در این مدل، خدمات یا گروه خدمات، معمولا شامل بیش از یک سازمان دولتی بوده و در سراسر سازمان‌های درگیر یکپارچه است.
کانال‌ها: شامل کانال‌های مختلف بوده و انتخاب کانال‌ها به نوع خدمات وابسته است. با توجه به پورتال اینترنت، خدمات می‌تواند از طریق پورتال دولت مرکزی یا از طریق پورتال‌های مختلف سازمان‌های دولتی ارایه شود.
پیچیدگی/ مورد نیاز: از آنجایی که این مدل در سراسر خدمات سازمان‌های دولتی مختلف، ادغام شده پیچیدگی آن بسیار بالا است و نیاز به توانایی تغییر نه‌تنها در داخل یک سازمان، بلکه در هماهنگی با سایر سازمان‌های دولتی دارد و همچنین به استانداردسازی، یکپارچه‌سازی و اشتراک‌گذاری داده‌ها نیاز دارد.(پهلوانیان،1384)
2-3-4.مدل رشد
توضیحات: در این مدل، خدمات دولتی با خدمات بخش خصوصی و ترکیبی از هر دو به کاربر ارایه می‌شود.