شهای اقتصادی و همچنین ریاضی مختلفی جهت محاسبه بهرهوری نیرویکاراستفاده شده است وتلاشهای فراوانی جهت ایجاد مدل ریاضی که منعکس کننده رابطه بین محیط حرارتی و بهرهوری نیرویکار در بخش ساخت و ساز باشد صورتگرفته است .ولی این مدلها ماهیتکار در حال انجام وسایر متغیرهای محیطی را در نظر نگرفته اند، در این تحقیق سعی شده است تاثیر عوامل محیطی را بر بهرهوری نیرویکار در بخش ساخت و ساز ایران با استفاده از یکی از شاخص های آسایش حرارتی به نام شاخص میانگین آراء پیشبینی شده بررسی نماید.شاخص میانگین آراء پیشبینی شده در ارزیابی شرایط اقلیم آسایش از منظر گردشگری مورد استفاده قرار گرفته است ولی در زمینه پیشبینی تغییرات بهرهوری نیرویکار در بخش ساخت و ساز با استفاده از این شاخص تحقیقات چندانی صورت نگرفته است. در زیر برخی از مطالعات انجام گرفته در این زمینه یا موضوع نزدیک به آن آورده شده است.
2-2- مطالعات انجام گرفته در داخل کشور
زهرا قیابکلو در سال (1380)9، به بررسی عوامل مهم تأثیرگذار بر آسایش فیزیکی نیروی کار در رابطه با محیط پیرامون پرداخته و به صورت توصیفی چهار روش مختلف جهت تخمین و تعیین محدوده آسایش مورد ارزیابی قرار داده است. این چهار روش عبارت است از:1-استفاده از دمای موثر2،-تعیین دمای آسایش بر اساس متوسط دمای محیط 3- استفاده ازجدول سایکرومتریک برای تعیین محدوده آسایش 4-تخمین محدوده آسایش براساس شاخص آراء پیشبینی شده(PMV) 10 را مورد مقایسه قرار داده که نتیجه این مطالعه نشان می دهد روشPMV به دلیل بررسی همزمان معیارهای آسایش از قبیل متغییرهای اقلیمی، پوشاک و فعالیت کاملترین و دقیقترین روش تعیین محدوده آسایش می باشد.
زراء نژاد و قنادی در سال (1384)11،به تخمین تابع بهرهوری نیروی کار در بخش صنایع استان خوزستان پرداخته اند. در این مطالعه از مدل کاب داگلاس تعمیم یافته با متغیرهایی نظیر موجودی سرمایه، شکاف بین تولید بالقوه و بالفعل و هزینههای تحقیق و توسعه برای سالهای 1380-1350 استفاده شده است.
(2-1)
که در آن، PRDO بیانگر بهروری نیروی کار (نسبت تولیدی به نیروی کار)، K نسبت موجودی سرمایه به نیروی کار، GAP شکاف بین تولید بالقوه و بالفعل و R هزینه های تحقسق و توسعه است.
نماد Ln معرف لگاریتم طبیعی متغییرهاست.
به منظور خطی کردن معادله فوق از معادله لگاریتمی آن به صورت زیر استفاده می شود:
(2-2)
که در آن است
نتایج نشان میدهد که میزان بهره وری نیروی کار با موجودی سرمایه و هزینه های تحقیق و توسعه رابطه مستقیم و با شکاف بین تولید بالقوه و بالفعل رابطه معکوس دارد. ضمن اینکه بهره وری واقعی در صنایع این استان روند نزولی داشته به طوری که مقدار بهره وری واقعی در سال 1380 تنها 10 درصد مقدار واقعی بهره وری سه دهه قبل است.
امینی در سال (1384)12، در مطالعهای روند بهرهوری را به تفکیک بخشهای اقتصادی ایران اندازهگیری و تحلیل نموده، که دراین مطالعه شاخصهای بهرهوری نیروی کار، سرمایه و کل عوامل تولید به تفکیک بخشهای معرفی شده در قانون برنامه پنج ساله چهارم توسعه برای دوره 1382-1370 اندازهگیری و روند آن تحلیل شده است.در این مطالعه برای اندازه گیری شاخص های بهرهوری جزئی نیروی کار و سرمایه از نسبت های ارزش افزوده (به قیمت ثابت سال 1376) به مقادیر استفاده شده از نیروی کار و سرمایه و برای محاسبه بهرهوری کل عوامل تولید با استفاده از روش شاخص دیویژیا13 استفاده گردیده است.
که مدل مطالعه حاضر به شکل زیر آمده است:
(2-3)
که در آنK,L بیانگر نیروی کار و سرمایه و و کشش های تولیدی نسبت به سرمایه و کار می باشند. بر اساس نتایج به دست آمده، شاخص بهرهوری نیروی کار در سطح کل کشور در دوره مذکور بطور متوسط سالانه 9/0درصد افزایش یافته و بالاترین رشد مربوط به بخش ارتباطات و بیشترین کاهش به بخش بازرگانی، رستوران و هتلداری اختصاص داشته است. شاخص بهرهوری سرمایه نیز در این دوره در سطح کل اقتصاد بطور متوسط سالانه حدود 5/0درصد کاهش یافته و بالاترین رشد در بخش ارتباطات و بیشترین کاهش در بخش بازرگانی، رستوران و هتلداری اتفاق افتاده است. به رغم بهبود در شاخصهای مربوط به سرمایه انسانی و فناوری، شاخص بهرهوری کل عوامل در این دوره بطور متوسط سالانه 04/0 درصد افزایش یافته که حاکی از عملکرد مطلوب اقتصاد در زمینه استفاده بهینه از منابع نیست. نتایج بدست آمده بیانگر آن است که بهترین بخش از نظر استفاده بهینه از منابع بخش ارتباطات و ضعیفترین بخش بازرگانی، رستوران و هتلداری بوده است. سهم رشد بهرهوری کل عوامل در تأمین رشد تولید در بخشهای صنعت، ساختمان، ارتباطات، آب و برق، خدمات مؤسسات مالی، پولی، بیمه، مستغلات و حرفهای و تخصصی و حمل و نقل و انبارداری در محدوده 4/10 درصد تا 7/84 درصد بوده که کمترین به بخش صنعت و بیشترین مقدار به بخش ارتباطات تعلق داشته و در سایر بخشها رشد بهرهوری کل عوامل منفی بوده است که حاکی از عملکرد ضعیف این بخشها در استفاده بهینه از منابع است. بنابراین، براساس نتایج این مطالعه میتوان به میزان ضرورت تصحیح سیاستهای گذشته و اتخاذ سیاستهای جدید برای تحقق هدف ارتقاء بهرهوری در بخشهای اقتصادی پی برد.
حسن ذوالفقاری در سال (1386)14، در پژوهشی با استفاده از شاخص های دمای فیزیولوژی PET))15 و متوسط نظرسنجی پیش بینی شدهPMV)) زمان مناسب گردشگری در در شهر تبریز را مورد بررسی قرار داد.
PMV= (0.303 e -0036M + 0.028)[(M-W)-H-EC- Crec-Erec] (4-2)
E=3.05xl0’3 (256 tsk -3373 -Pa) + Esw (2-5)
Ec=3.05×10’3 [5733 – 6.99 x (M-W) – Pa] + 0.42 (M-W -58.15) (2-6)
Crec = 0.0014 M(34-Ta) (2-7)
Erec= 1.72 x 10’5 M (5867 – Pa) (2-8)
H مستقیما قابل اندازه گیری بوده و از طریق معادله زیر نیز قابل محاسبه است:
H=KC| = tSk – tci / Ici (7) (2-9)
که در معادلات فوق :
= تبادل حرارت همرفتی تعرق (w/
= تبادل حرارت تبخیری تعرق (w/
= تلفات حرارت تبخیری تعرق (w/
= تبادل حرارت تبخیری در سطح پوست موقعی که در حالت حرارتی خنثی قرار دارد (w/
= تابش لباس به طور متوسط برای تمام بدن (w/
= نرخ سوخت و ساز بدن (w/
= دمای سطح لباس (درجه سانتی گراد)
= نیروی مکانیکی موثر (w/
= تلادل حرارت تبخیری در سطح پوست (w/
= تلفات حرارت خشک بصورت همرفت، هدایت و تابش (w/
= رطوبت، فشار بخار جزئی هوا (پاسکال)
= دمای هوا (درجه سانتی گراد)
که در آن نتیجه مطالعات که از طریق نرم افزار Ray Manَ انجام گرفت نشان میدهد که دوره آسایش اقلیمی در این شهر بسیار محدود است.به طوری که دوره آسایش حرارتی فقط به مدت 45 روز از اوایل خرداد تا اواسط تیر ماه طول می کشد، تنش گرما به مدت 80 روز و دوره تنش سرمایی به مدت 240 روز از حوالی 15 مهر تا پایان اردیبهشت به طول می انجامد.توجه لازم بر این نتیجه به کارآمدی و موفقیت برنامه های توسعه توریسم در این شهر می افزاید.
عباسیان و مهرگان در سال (1386)16، در پژوهشی بهره وری عوامل تولید بخشهای اقتصادی کشور ایران را به روش تحلیل پوشش دادهها (DEA)17 اندازهگیری نمودهاند، در این مطالعه با استفاده از دادههای مربوط به ارزش افزوده سالهای 1377- 1345 بهرهوری عوامل تولید بخشهای مختلف اقتصادی محاسبه شده است در روش تحلیل پوششی دادهها، به کمک دادههای ارائه شده، مرزی به نام ” مرز کارائی”18 در نظر گرفته میشود که تمام بخشهای مورد بررسی، با این مرز بهینه مقایسه میشود.
در این مطالعه برای بررسی بهره وری عوامل تولید از شاخص مالم کویست استفاده شده که این شاخص به صورت به صورت زیر مورد استفاده قرار گرفته است :
(2-10)
که در آن و به ترتیب بردار وزن های ورودی ها و خروجی ها، X و Y به ترتیب متغیرهای وردی و خروجی و ، یک بی نهایت کوچک غیر ارشمیدسی19 است که برای ملاحظات محاسباتی وارد مدل شده است.
نتایج این مطالعه نشان میدهد مجموع روند بهرهوری اقتصادی کشور با روند خفیفی افزایش یافته لیکن با توجه به منابع مادی و انسانی قابل توجهی که در اختیار بسیاری از بخشهای اقتصادی بوده قابل توجیه نمیباشد در این زمینه بخش خدمات به دلیل گستردگی دامنه فعالیت ها و خیل عظیم نیروهای شاغل، از مشکلات بیشتری رنج می برد.
رضائی و همکاران در مطالعهای در سال (1387)20، به ارزیابی تغییرات بهره وری کل عوامل در بخش نفت و گاز با استفاده از شاخص تورنکوئست21 پرداختهاند در این مطالعه با استفاده ازروشهای برنامهریزی خطی که در زمره روشهای ناپارامتری است و با بهرهگیری از شاخص تورنکوئست، رشد بهرهوری عوامل تولید در بخش نفت و گاز در اقتصاد ایران طی دوره1384-1338، مورد ارزیابی قرار گرفته است.