تصاصی عبارتند از، شناسایی ارائه راهکار در نحوه جمع آوری از مبداء تولید، تعیین محل مناسب جهت نگهداری موقت با رعایت اصول بهداشتی، حمل و نقل ودر نهایت شناسایی روشهای دفع فعلی در بیمارستان و شناسایی مشکلات سیستم مدیریت مواد زائد بیمارستانی در بیمارستان و پیشنهاد راه هایی برای بهبود سیستم و بالاخره انتخاب مناسب‌ترین گزینه جهت مدیریت پسماندهای بیمارستانی است.
1-4 فرضیات تحقیق
1. سیاستها و استراتژیهای مختلف درسیستمهای مدیریت پسماندهای بیمارستانی تاثیر میگذارد.
2. بین کارکنان با سطوح دانشی مختلف و اجرای مدیریت پسماندهای بیمارستانی اختلاف معنیداری دارد.
3. تفاوت جنسیتی کارکنان (زن و مرد) در اجرای مدیریت پسماندهای بیمارستانی تاثیر میگذارد.
4. بین مدیریت ناکارآمد پسماندهای بیمارستانی و ارتباط آن با افزایش بیماریهای شغلی اختلاف معنیداری وجود دارد.

1-5 تعاریف پسماندهای مراکز بهداشتی- درمانی
همچنین انجمن خدمات آمبولانس انگلستان4، پسماند های بیمارستانی به عنوان، هر پسماندی که شامل تمام یا قسمتی از بافت انسانی یا حیوانی، خون یا سایر مایعات بدن، مواد مخدر و یا سایر محصولات دارویی، سوزن آلوده یا سایر وسایل تیز، پسماند تعریف کرده است که ممکن است به هر فرد در تماس با هر گونه ضایعات ناشی از پزشکی، پرستاری، دندانپزشکی، دامپزشکی، داروسازی و یا دیگر عمل مشابه مواد زائد عفونت را به هر فرد دیگری که در تماس با آن می باشد انتقال دهد.
براساس تحقیقات انجام شده توسط سازمان بهداشت جهانی(شکل 1-1) بین ?? تا ?? درصد پسماندهای تولید شده در واحدهای بیمارستانی بی خطر یا عمومی هستند که عمدتا از فعالیتهای اداری و خانهداری این واحدها حاصل می شوند. 10 تا ?? درصد باقی مانده خطرناک در نظر گرفته میشود و میتوان خطرات زیادی را به همراه داشته باشند(WHO, 2001).

شکل1-1: درصد پسماندهای تولید شده در واحدهای بیمارستانی

1-6 انواع طبقه بندی پسماند های بیمارستانی
هنوز در دنیا الگوی ثابتی جهت تقسیم بندی مواد زائد بیمارستانی وجود ندارد. کشورهای مختلف هر یک به گونه ای پسماندهای بیمارستانی را تقسیم بندی کرده اند. این تقسیم بندی ها بر سه اصل اساسی استوار است:
– تقسیم بندی بر اساس روش دفع(مانند کشور آلمان)
– تقسیم بندی بر اساس منبع تولید(مانند کشور فرانسه)
– تقسیم بندی بر اساس درجه احتمال خطر(مانند کشور انگلستان)
با توجه به مرکز پیشگیری و کنترل بیماری،5 پنج نوع پسماند بیمارستانی را عفونی تلقی می کنند: پسماندهای میکروبیولوژیک، پاتولوژیک، لاشه حیوانات آلوده، خون واشیاء نوک تیز همچنین این مرکز به طور کلی پسماندهای تولید شـده در مراکز درمانی به دو دسته پسماندهای مشمول قانون و زبالههای معمولی تقسیم میشوند که حدود 6% پسماند های بیمارستانی، عفونی محسوب می شوند هرچند که در تعاریف دیگر این مقدار را حداقل 46? برآورد کرده اند)عباسلو و همکاران، 1384).
اتحادیه اروپا6 تلاش های ویژه ای برای طبقه بندی مواد زائد را از طریق کاتالوگ پسماند اروپا انجام داده است که در این نوع طبقه بندی هفت گروه دیده می شوند(Alvim, 2005).
1-پسماندهای پاتولوژیک7 ‌
ایـن پسماندها شامل بافت ها و قسمتهای اعضاء مختلف بدن پنبههای آغشته به خون و مواد دفعی بدن و چرک همچون نمونه های مدفوع و ادرار و غیره هستند که در عمل نمونه برداری یا کالبد شکافی وجراحی ایجاد می شوند. این زائدات به طور بالقوه ای امکان ایجاد بیماری را داشته و عامل بیماری زا در آن ها بسیار زیاد است وآن را برای احتیاط به عنوان پسماندهای عفونی در نظر گرفته می شوند.
2-پسماندهای رادیو اکتیو8
این پسماندها شامل پسماندهای جامد، مایع و گازی آلـوده بـه مـواد رادیـو اکـتـیـو هستند. کاربرد مواد رادیواکتیو در عکسبرداری ها، پرتودرمانیها و بعضی آزمایشها معمول است. این پسماندها که در نتیجه تحلیلهای بافت و سیالات بدن در بیمارستان تولید میشوند و مهمترین عناصر آن ایزوتوپهای فسفر، کروم، کبالت، آهن، گالیم و غیره میباشند که در تشخیص یا درمان کاربرد دارند.
جدول 1-1 : تعداد از رادیو اکتیوهای مورد استفاده در بیمارستانها و مراکز بهداشتی درمانی(فتحی، 1379)

1-پسماندهای شیمیایی9
مواد زائد شیمیایی که به وفور در بیمارستانها وجود دارد، در بخشهای تشخیص و آزمایشگاهها ، وسایل و ابزار تنظیف و ضدعفونی به انضمام داروها و وسایل دور ریختنی اطاق عمل بخش دیگری از این فضولات را تشکیل می دهند. این پسماندها شامل اشکال گوناگونی از پسماندهای شیمیایی بوده که ممکن است خطرناک بـاشـنـد. طبق موازین بین المللی، خصوصیات سـمــی بـودن، خـورنـدگـی، قـابـل اشـتـعـال بـودن واکنش دهندگی، سرطانزایی باعث طبقه بندی مـواد زائد شیمیایی در زمره مواد زائد خطرناک مـیشوند. مواد شیمیایی غیر خطرناک، موادی هـسـتـنـد کـه خصوصیات فوق را نداشته باشند.
فضولات شیمیایی خطرناک در سه بخش زیر تقسیم بندی میشوند:
1 -مواد قابل احتراق : شامل ترکیبات جامد، مایع و گازی شکل.
2 -فضولات سمی : این فضولات با PH کمتر از 2 (به شکل اسیدی) و بالاتر از 12 (به حالت قلیایی) در پسماند های بیمارستانی وجود دارند. بخشی از داروهای اضافی و یا فاسد شده، جزو اینگونه فضولات به حساب میآیند.
3- مواد واکنش دهنده و موثر: در سایر فضولات که تا حدودی در پسماندهای بیمارستانی قابل تشخیص هستند. از فضولات شیمیایی بی خطر می توان قندها، اسیدهای آمینه و برخی از نمکهای آلی و معدنی را نام برد. اسیدهای آمینه و نمکهای شیمیایی نظیر نمکهای سدیم، منیزیم، کلسیم، اسید لاکتیک، انواع اکسیدها، کربناتها، سولفاتها و فسفاتها قسمتی از مواد زائد شیمیایی هستند

2-پسماندهای عفونی10
پسماندهای عفونی، حداقل شامل مواد زائد آزمایشگاهی، نظیر محیطهای کشت و مواد زائد بخشهای جراحی و کالبد شکافی و بخشهای ایزوله میباشند که بیماران عفونی در آن بستری میگردند. پسماندهایی که از بخشهای همودیالیز بیماران به دست میآید مثل فیلترها ولولهها، حولههای یکبار مصرف ، روپوشها و دستکشها و غیره) و نیز مواد زائد حیوانات تلقیح شده در زمره این گروه زائدات قرار دارند.پسماندهای عفونی ، زائداتی هستند که قادرند حداقل یک بیماری عفونی را منتقل سازند به دلیل اینکه روش قابل قبول برای عفونی بودن این گونه زائدات در دست نیست ، مراکز قانونی اینگونه مواد را بر حسب اینکه از کجا و با چه محتویاتی تولید می شوند، شناسایی و تعریف میکنند. بر این اساس حداقل 3 درصد و حداکثر 90 درصد زائدات بیمارستانی را مواد زائد عفونی تشکیل میدهند(عمرانی ،1369).
مرکز پیشگیری و کنترل بیماری11 پنج نوع پسماند بیمارستانی را عفونی تلقی می کنند که شامل پسماندهای میکروبیولوژیک، پاتولوژیک، لاشه حیوانات آلوده، خون واشیاء نوک تیزمی باشند(اصل سلیمانی، 1379.(
یکی از کاملترین نظریهها در این خصوص توسط Liberman ارائه شد وی پسماندهای عفونی را در 12 نوع مشخص طبقه بندی کرده است(کریم زادگان ،1375).
1) پسماند بخش های ایزوله
بـیـمـاران ایـن بـخـش بـه دلـیـل داشتن بیماری عـفـونـی قـابـل انـتقال، از سایر بیماران مجزا شده‌اند. بدیهی است از نظر انتقال ویروس ایدز و هپاتیت B مراقبت های لازم در دفع پسماند های خونین و مایعات بدن بیماران بستری در بیمارستانهـا و بـخـش هـای ایـزوله ضرورت کامل دارد .
2) پسماند محیطهای کشت و دیگر عوامل عفونی
ایـن مـواد از آزمایشگاههای تـشخیـص طـبـی‌، آزمایـشگاههـای پـاتـولـوژی و مـیـکـروبشـنـاسـی و تـحـقـیـقـاتی تولید می شوند که شامل کشت های تهیه شده از نمونه های اخذ شده از بیماران است. نمونه های نگهداری شده برای تـحـقـیق و زایدات فرآوردههای معین دارویی، قـسمت دیگری از این مواد زاید عفونی قلمداد می شوند.
3) فرآوردههای خونی
ایـن گـونـه زایـدات تـوسط بـانکهای خون، آزمایـشگاههای تشخیص طبی، مراکز دیالیز و شرکتهای دارویی تولید میشوند. این مواد به طـور بالقوه عفونی بوده و امکان وجود عوامل بـیماریزا در آن‌هـا بـسـیار زیاد است. این مواد مـمکن است علاوه بر ویروس ایدز و هپاتیت، سایر بیماریهای قابل انتقال به وسیله خون نظیر مالاریا سرخجه مادرزادی و غیره را منتقل کنند.
4) پسماند ناشی از اعمال جراحی و کالبد شکافی
پسماند کـه در جـریـان عـمـل جـراحی و کـالـبد شکافی به دست می آید همراه با عوامل بـیـمــاریزا بـه عـنـوان مـواد زایـد عـفـونـی تـلـقـی مـی‌شوند. از دیدگاه مراقبتهای جهانی تمام مـواد زایـد را کـه در تـمـاس بـا خـون و جریان خـون هستـد باید به عنوان پسماند عفونی تلقی کرد.
5) پسماندهای آلوده آزمایشگاهی
ایـــن دسـتـه از پسماندها، ظــروف کـشــت و وسـایـلـی را که برای تهیه محیط کشت و انتقال آن‌ها به کار میرود شامل میشوند. بدیهی است پـارچـههـایـی که در تماس با محیطهای کشت هستند نیز آلوده هستند. در هر صورت مواد زاید آزمایشگاهی شامل تمام مواد زایدی هستند که در تماس با عوامل بیماری زا بوده و ممکن است حاوی کشت‌ها و نمونه‌های آزمایشگاهی آلوده باشند.
6) وسایل آلوده نوک تیز و برنده
مثل سوزن ها و سرنگ ها، شیشه های شکسته، چاقوهای جراحی و نظایر آنها .
7) پسماند بخش دیالیز
این مواد زایداتی هستند که در اثر تماس با خون بیماران همودیالیز به وجود آمده و شامل وسایل، و ابزار و موادی هستند که به علت مصرف در این بخش ایجاد می شوند.
8) پسماندهای آلوده بخش نگهداری حیوانات
ایـن مواد شامل لاشه و قسمت های مختلف آلوده حیواناتی است که جهت انجام آزمایشهای مختلف تحقیقاتی در معرض عوامل بیماری زا قرارمی گیرند.
9) پسماندها