عاتی که بر فرایند تصمیمگیری وی تاثیرگذارند، در ارائه خروجی اینگونه کاربردها از جمله مواردی است که میتوان از آن در جهت ارائه اطلاعات مرتبطتر به کاربران بهره گرفت.
سیستمهای پیشنهاددهنده همواره از جمله موضوعات پر اهمیت در حوزه تجارت الکترونیک بودهاست. سیستمهای پیشنهاددهنده سیار آگاه از زمینه در آغاز راه هستند. دسته مهمی از سیستمهای آگاه از زمینه را سیستمهای آگاه از مکان تشکیل میدهند. یانگ، چنگ، و دایا[12]، یک سیستم پیشنهاددهنده آگاه از مکان برای محیطهای سیار ارائهدادهاند که هدف آن توصیه وبسایت فروشندگان با در نظرگرفتن علایق و پیشفرضهای مشتری و همچنین فاصله مکانی وی با مکان فیزیکی مشخصشده در وبسایتها میباشد. در روش مزبور، دو فاکتور فوق بهطور جداگانه محاسبه شده و سپس بر اساس ترکیبی از آنها به پیشنهاد وبسایتها پرداخته میشود. یکی دیگر از این نوع سیستمها پروکسیمو[13] است که یک سیستم پیشنهاددهنده آگاه از مکان برای محیطهای داخلی چون موزهها و گالریها است. این سیستم بر اساس علایق و پیشفرضهای کاربر به پیشنهاد اقلام پرداخته و مکان اقلام را بر روی نقشهای بر روی وسیله همراه کاربر نمایش میدهد.
استفاده از سایر اطلاعات زمینهای علاوهبر مکان نیز مورد توجه توسعهدهندگان این نوع سیستمها قرارگرفتهاست. پخش موسیقی یکی از حوزههای کاربردی پرمصرف در میان کاربران سیار میباشد و به همین دلیل استفاده از پیشنهاددهندههای آگاه از زمینه در این حوزه مورد توجه قرارگرفته است. از آنجایی که تاثیر موسیقی بر روح و جسم انسان ثابت شدهاست، انتخاب موسیقی با توجه به شرایط میتواند وضعیت دوستداشتنیتری را فراهمکند و افراد را در انجام فعالیتهایشان یاری رساند. مثلاً موسیقی میتواند کارایی فرد را در حال انجام تمرینات فیزیکی بهبود بخشد، اضطراب را کاهش دهد و میزان یادگیری را بهبود بخشد. [14] یکی از تحقیقاتی است که در این حوزه ارائهشدهاست. در این تحقیق علاوهبر بررسی روشهای فیلترسازی مبتنیبر زمینه و مرور پیشنهاددهندههای سیار آگاه از زمینه موسیقی، پیشنهاددهنده سیار آگاه از زمینه AndroMedia ارائه شدهاست. پیشنهادات با توجه به زمینه جاری کاربر که با استفاده از حسگرهای بلوتوث در سمت برنامه مشتری بدست میآیند و همچنین سلایق کاربر تهیه میشوند. همچنین در مرجع [15] نیز پیشنهاددهی آگاه از زمینه موسیقی در محیطهای سیار مورد بررسی قرارگرفتهاست. در تحقیق پارک، یو و چو[16] نیز یک سیستم آگاه از زمینه موسیقی با استفاده از شبکههای بیزین فازی و تئوری سودمندی ارائهشدهاست. فرایند پیشنهاددهی تحلیل شده و سودمندی آن مورد ارزیابی قرارگرفتهاست.
گردشگری نیز یکی از حوزههای جذاب برای پیادهسازی پیشنهاددهندههای سیار آگاه از زمینه میباشد. امروزه گردشگران انتظار دارند که دسترسی شخصی به اطلاعات گردشگری در هر زمان، هر مکان و در هر شرایطی را داشتهباشند. راهنماهای گردشگری سیار، چنین اطلاعاتی را در اختیار کاربران قرار میدهند. در مرجع [17] خلاصهای از کارهای انجامشده در زمینه راهنماهای گردشگری سیار تحت وب انجام گرفتهاست. همچنین در مرجع[18] تاثیر آگاهی از زمینه در سیستمهای اطلاعاتی گردشگری سیار مورد بررسی قرار گرفتهاست. در [19] نیز یک کاربرد توریستی سیار با نام COMPASS ارائهشدهاست. در این تحقیق به بررسی ترکیب آگاهی از زمینه با سیستمهای پیشنهاددهنده پرداخته شدهاست. پارامترهای زمینهای این تحقیق شامل زمان و مکان میباشند. این سیستم خدمات خود را با نیازهای کاربر که بر اساس علایق و زمینه جاری وی مشخص میشود، تطبیق میدهد.
در [20] نیز یک سیستم پیشنهاددهنده تصاویر با استفاده از یک روش دادهکاوی که ترکیبی از روشهای مبتنیبرمحتوا و مبتنیبر اطلاعات زمینه میباشد ارائهشدهاست. اطلاعات زمینه استفادهشده در این تحقیق شامل زمان و مکان هستند. لی، ونگ، جنگ و دای[21]، یک سیستم توصیهکننده آگاه از زمینه برای کاربردهای تجارت سیار ارائهدادهاند. در این تحقیق از مدل چندبعدی موجود در سیستمهای OLAP برای نمایش فضای توصیهگری و از روش مبتنی بر کاهش فضا بهمنظور کاهش فضای توصیهگری به فضای دوبعدی و انجام عملیات توصیهگری در فضای مزبور استفادهکردهاند.
استفاده از آنتولوژی و وب معنایی در سیستمهای پیشنهاددهنده سیار آگاه از زمینه نیز در تحقیقات بسیاری مورد توجهقرارگرفتهاست[22,23,24]. تکنولوژیهای وب معنایی، دسترسی هوشمند و کارا به اطلاعات را بهبود بخشیدهاند. از آنتولوژی میتوان برای مدلسازی زمینه و همچنین برای مدلسازی ارتباط زمینه با سایر مجموعهدادهها استفادهنمود. در تحقیق حاضر، یک روش جدید پیشنهاددهی آگاه از زمینه در تجارت سیار ارائهشدهاست.
1-4 اهمیت و ارزش تحقیق
استفاده از سیستمهای پیشنهاددهنده آگاه از زمینه در تجارت سیار یک فرصت است. با توجه به افزایش کمی کاربران وسایل سیار درکشور و گسترش کمی و کیفی زیربنایی تجهیزات سیار، آشنایی با مفاهیم، اصول و کاربردهای تجارت سیار و جهتگیری در جهت ارتقاء مفاهیم کاربردی و بومیسازی آنها ، فرصتی استثنایی را در اختیار صاحبان صنایع و کسب و کارها و کاربران سیار قرار میدهد و توجه به این جنبه از پیشرفت در مراکز علمی و تحقیقاتی امری ضروری و اجتنابناپذیر بهنظر میرسد.
1-5 اهداف تحقیق
هدف از این تحقیق ارائه یک روش پیشنهاددهی مناسب برای تجارت سیار با درنظرگرفتن پارامترهای مرتبط با زمینه بهمنظور بررسی چگونگی تاثیرگذاری آن بر نتایج میباشد. سیستمهای پیشنهاددهنده در تجارت سیار از جمله موضوعات پراهمیت سالهای اخیر بودهاند که با ظهور تکنولوژیهای بیسیم و تسهیل حرکت تجارت الکترونیکی از محیطهای سیمی به سوی بیسیم مورد توجه قرارگرفتهاند. زمینه موضوعی کلیدی در تعاملات بین انسان و کامپیوتر است و درحقیقت، هدف نهایی در محاسبات آگاه از زمینه سادهترکردن نحوه این تعامل و ارتباط میباشد. تاثیر پارامترهای مختلف مانند سلایق و نیازهای کاربری، روز، زمان، آب و هوا و همراه بر بهبود کیفیت پیشنهاددهی در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفتهاست.
1-6 کاربرد نتایج تحقیق
نتایج حاصل از این تحقیق قابلتوسعه در بسیاری از حوزههای زندگی انسانی خواهدبود. صنعت توریسم، سمینارهای علمی، مراکز خرید، شهر الکترونیکی و بسیاری دیگر از این موارد زمینههایی مناسب برای پیادهسازی روش پیشنهاددهی آگاه از زمینه به منظور تامین نیازهای کاربران آنها میباشد. در بسیاری از مواقع افراد حاضر در این حوزهها نیاز به کسب اطلاعات بر اساس علایق پیشفرض خود و همچنین بر اساس شرایطی که در آن قرار گرفتهاند دارند و نیاز به چنین تکنولوژیای کاملاً محسوس میباشد.
1-7 مروری بر ساختار پایاننامه
ساختار پایاننامه به شرح زیر است. درفصل دوم به تعاریف و مفاهیم مرتبط با تجارت سیار پرداخته میشود. در فصل سوم مفاهیم زمینه و آگاهی از زمینه شرح دادهمیشود. فصل چهارم مروری است بر سیستمهای پیشنهاددهنده در تجارت الکترونیک و در فصل پنجم به مفاهیم و تعاریف مربوط به سیستمهای پیشنهاددهنده آگاه از زمینه در تجارت سیار و معرفی روش جدید چندبعدی برای انجام عملیات پیشنهاددهی آگاه از زمینه پرداخته شدهاست. در بخش ششم پیادهسازی و ارزیابی روش شرح داده شده و نتایج و مشاهدات ارزیابی ارائه میشود. درنهایت در فصل هفتم به جمعبندی تحقیق و ارائه پیشنهادات آتی پرداخته خواهدشد.
فصل دوم: تجارت سیار
2-1 مقدمه
از سالهای 1990 به بعد و با بوجود آمدن تجارت الکترونیکی، شاهد تغییرات بزرگی در نحوه انجام تجارت و کسبوکارها بودهایم. مراکز علمی، کسبوکارها و حتی شخصیتهای حقیقی بر این شیوه جدید انجام فعالیتهای تجاری بهصورت برخط9 تمرکز کردهاند و فناوریهای بیسیم نیز حرکت آن را از محیطهای سیمی به سوی بیسیم تسهیلنمودهاند[3].
در سالهای اخیر، فناوریهای ارتباطی بیسیم و سیار رشد چشمگیری داشتهاند. ظهور این امکان از یک طرف و موفقیت های مالی حاصل از تجارت الکترونیک در سال های اخیر سبب مطرح شدن تجارت سیار در دنیای کسب و کار امروزه شده است. منفعت های حاصل از آن سبب شده است که بسیاری از سازمان ها و دولت ها به آن توجه ویژه ای نشان دهند.

این فصل به آشنایی با تجارت سیار اختصاص دارد. تجارت سیار تعریف شده و خصوصیات ویژه آن که آن را از سایر اشکال تجارت الکترونیکی متمایز میسازد، معرفی میشود. پس از آن با ارائه بستری برای تقسیمبندی زمینههای تحقیقاتی تجارت سیار به معرفی ادبیات تحقیقاتی این حوزه پرداخته میشود. در ادامه به معرفی فناوریهای سیار و ارائه مهمترین استانداردهای بیسیم پرداخته خواهدشد و در نهایت بستر پیادهسازی کاربردهای سیار شامل سیستمهای عامل موجود در وسایل سیار و زبانهای برنامه نویسی موجود برای ایجاد برنامههای کاربردی سیار معرفی میشوند.
2-2 تجارت سیار
تجارت سیار10 به هر نوع فعالیت تجارت الکترونیکی که از طریق محیط بیسیم، بهطور خاص اینترنت بیسیم، و وسایل دستی سیار انجام میگیرد، گفته میشود و با پیدایش فناوری بیسیم در عرصه اینترنت و استفاده روزافزون از وسایل سیار توجه به آن رو به افزایش است[1,2]. اینکه کاربران برای انجام فعالیت هایی چون بانکداری الکترونیکی یا خرید الکترونیکی محصولات، قادر به جایگزینی وسایلی چون تلفنهای سیار و همراههای شخصی دیجیتال (پی.دی.اِی) بهجای کامپیوترهای شخصی باشند، تسهیلات زیادی را برای آنها و فرصتهای جدیدی را نیز برای کسبوکارها فراهمخواهدکرد[1,3]. علاوه بر فعالیتهای معمول تجارت الکترونیک که اغلب آنها در تجارت سیار هم قابل انجام هستند، کاربردهای جدیدی نیز وجوددارند که مخصوص محیطهای سیار میباشند. برای درک بهتر این موضوع باید به خصوصیات اساسی تجارت سیار