لین ویروس حیوانی بود که در سال 1898 توسط Frosch , Loeffler کشف گردیده. ده سال بعد در اواخر قرن بیستم، با ظهور اپیدمی پولیومیلیت شاهد ایزوله شدن عامل این عفونت (پولیوویروس) توسط popper , landsteinerk بودیم. 40سال بعد دریافتند که پولیوویروس قادر است در کشت سلولی رشد نماید. این یافته آغاز راهی برای مطالعه تکثیر ویروسها بود. سپس اندازه گیری پلاک (Plaque assay) به عنوان یک روش استاندارد در اندازه گیری عفونت زایی پولیوویروس به کار گرفته شد (3,2).
اولین RNA پلیمراز مرتبط با RNA در مننگوویروس (Mengovirus) شناسایی گردید (1) .
با انجام مطالعات بیشتر مشخص شد که ویروس ها برای ورود به سلول از یکسری گیرنده های خاص استفاده می کنند که مختص آن ویروس ها بوده و برای ورود ویروس به سلول ضروری می باشند.
پروتئین های پیکورنا ویروس ها به صورت یک پارچه سنتز شده و توسط یک یا دو پروتئین که خاصیت پروتئازی دارند بصورت آبشاری ودنبال هم می شکند و بسته به نوع ویروس12,11,10 پروتئین مجزا دارند. این پیش سازهای پروتئینی شامل2A , 3C , 3D است که نقش مهمی در همانندسازی و تکثیر ویروس دارند. به طورکلی این پروتئین ها غیر ساختمانی بوده. و فعالیتهای آنزیمی او شبه آنزیمی دارند.
بسیاری از پیکورنا ویروسها بیماریهای مختلفی در انسان ایجاد می کنند. از فلج شدید تا مننژیت اسپتیک، میوکاردیت، ضایعات وزیکولر و گزانتمی پوستی، ضایعات جلدی مخاطی، بیماری های تنفسی، بیماری های چشمی و… جدی ترین بیماری که توسط پیکورنا ویروس ها در انسان به وجود می آید پولیومیلیت است که اشکال تحت بالینی این بیماری از بیمارهای بالینی آن شایع تر می باشد (1).
1-2) تقسیم بندی پیکورناویروس ها :
این ویروس ها بر اساس خصوصیات فیزیکی، دانسیته شناوری، حساسیت به PH ، نزدیکی سرولوژیکی و اکنون بیشتر براساس خصوصیات مولکولی تقسیم بندی شده اند. براساس تجدید نظر جدید توکسونومی به 9 جنس تقیسم شده اند که البته هر جنس هم شامل زیر گروه هایی می شود (2). (جدول شماره یک)
جدول 1 )- اعضای خانواده پیکورنا ویریده.
Members of the Family PicornaviridaeSpeciesAphtovirusFoot – and – mouth disease virus
Equine rhinitis A virus
Equine rhinitis B virus
AvihepatovirusDuck hepatitis A virusCardiovirusEncephalomycarditis virus
TheilovirusEnterovirusBovine enterovirus
Human enterovirus A
(Coxsackievirus,enterovirus)
Human enterovirus B
(Coxsackievirus,echovirus,enterovirus)
Human enterovirus C
(poliovirus,coxsackievirus,enterovirus)
Human enterovirus D
(enterovirus)
Porcine enterovirus B
Simian enterovirus A
Human rhinovirus A
Human rhinovirus B
Human rhinovirus CErbovirusEquine rhinitis B virusHepatovirusHepatitis A virusKobuvirusAichi virus
Bovine kobuvirus
ParechovirusHuman parechovirus
Ljungan virusSepelovirusPorcine sapelovirus
Simian sapelovirus
Avian sapelovirus
SenecavirusSeneca valley virusTremovirusAvian encephalomyelitis virusTeschovirusPorcine teschovirusRefrance: Fields, B., 2013, Virology book, Vol .13
I) آفتوویروسها :
مهمترین ویروس این خانواده FMDV می باشد که حیوانات سم دار نظیر گاو، بز، گوسفند و خوک را آلوده میکند.و بندرت انسانها را نیز آلوده می نماید. هفت سروتیپ از آفتوویروسها شناسایی شده است(سروتیپAsial , SAT 1,2,3 , C , A , O ). در بین هر سروتیپ، زیرگروه های زیادی وجود دارد. این ویروس ها خیلی حساس هستند و عفونت زایی آنها در PH کمتر از 7 کاهش می یابد( 1و9و8).
II) کاردیو ویروس ها :
دارای دو شاخه مستقل است.
الف : ویروس های شبه انسفالومیوکاردیت که شامل انسفالومیوکاردیت ویروس و کلمبیا ویروس SK و مننگوویروس است. که ویروس های پاتوژن در موش هستند, البته می توانند در انسان، میمون، خوک، فیل، سنجاب هم بیماری بدهند.
ب : در این گروه ویروس هایی هستند که در سیستم عصبی تولید بیماری می کنند و شامل طیف و سیعی از ویروس ها هستند که شاخص آنها Theleris murin encephalomyelitis viruse می باشد. (5)
III) هپاتوویروسها :
ویروس هپاتیت A (HAV) که قبلاً عضوی از جنس انتر و ویروسها بود اکنون در جنس مجزایی به نام هپاتوویروس قرار گرفته است دلیل این طبقه بندی مجدد خصوصیات ویژه مولکولی HAV می باشد.
توالی نوکلئوتیدی و اسیدآمینه ای HAV با پیکورنا ویروس های دیگر تشابه کمی دارد.
تکثیر آن در کشت سلولی بدون ایجاد CPE می باشد و انتقال بیماری مدفوع- دهانی و عامل هپاتیت می شود(1و6و7و8).
IV) رینوویروس ها :
علت نامگذاری این ویروس ها به محل رشد و تکثیر آنها یعنی نازوفارنکس مربوط می شود این گروه متداول ترین عوامل سرماخوردگی در کودکان و بزرگسالان هستند. این جنس دارای اعضای بسیار زیادی است که سه تیپ و 103 سروتیپ دارد.
این ویروس به محیط اسیدی حساس بوده و در دستگاه تنفسی قدرت رشد دارند و این خاصیت آنها را از انتروویروس ها متمایز می گرداند (1و 2).
V)انتروویروسها :
این ویروسها در دستگاه گوارش تکثیر می شوند و به PH اسیدی معده مقاوم هستند. این جنس در بر گیرنده پولیوویروس2 (3 سروتیپ)، کوکساکی ویروس3(23سروتیپ)، اکوویروس4(28 سروتیپ)، انتروویروس های انسانی(4 سروتیپ) و شماری از ویروسهای غیرانسانی می باشد.
V-1/پولیوویروس ها :
قدیمی ترین ویروس شناخته شده است که شامل سه سروتیپ مجزا می باشد و سبب بیماری فلج می گردد. راه ورود ویروس مدفوعی- دهانی می باشد. ویروس بیشتر به سلول های لنفوئیدی اپی تلیال و نرون ها در سیستم عصبی مرکزی تمایل دارد. ایمنی نسبت به ویروس پولیو دائمی و جلوگیری از عفونت وابسته به واکسیناسیون است و گیرنده اختصاصی ویروس پولیو ، CD155 می باشد (1 و 2).
V-2/ اکو ویروس ها :
دلیل نامگذاری این است که ایجاد بیماری مشخص نمی کند و اولین بار از مدفوع جدا شده و بیشتر از 32 سروتیپ از آن شناخته شده است. بیماری هایی که ایجاد می کند مننژیت غیر چرکی، انسفالیت، بیماری تب دار و سرماخوردگی است و در انسان هم سبب اگلوتیناسیون اریتروسیت های گروهO می شود (1 و 4).
V-3 / کوکساکی ویروس ها :
براساس ایجاد بیماری در نوزاد موش شیرخوار به 2 گروه A , B تقسیم بندی شده اند.
گروهA : سبب بیماری فارنژیت و زیکولی، التهاب خونریزی دهنده چشم و … می شوند.
گروهB : سبب میوکاردیت، پریکاردیت، انسفالیت و پلاک های فاسد شونده در ماهیچه و مغز می شوند و راه ورود ویروس دهانی می باشد (1).
این ویروس ها از رسپتورهای مختلف مانند vitronecti receptor , I-Cam1 , CD55 جهت اتصال به سلول استفاده می کنند.(2)
VI) پاراکوویروس ها :
این جنس به تازگی طبقه بندی شده است و شامل 2 سروتیپ 5پاراکوویروس انسانی تیپ 1 و 2 است. این دو ویروس قبلاً به عنوان اکوویروس تیپ 22 و 23که جز گروه انتروویروسها طبقه بندی شده بودند. پس از مطالعه مولکولی ژنوم این ویروس ها مشخص گردید که این دو ویروس تنها 30% با پیکورناویروس های دیگر تشابه اسید آمینه ای دارند. از طرف دیگر کپسیداین ویروس ها تنها سه پروتئین دارد و کلیواژ (cleavage) پپتید VPO به VP2 و4VP صورت نمی گیرد. این موضوع منجر به طبقه بندی مجدد این ویروس ها و قرار دادن آنها در جنس جداگانه ای به نام پاراکوویروس گردید. (10)
1-3) خصوصیات فیزیکی و شیمیایی پیکورنا ویروس ها:
1-3-1)حساسیت به PHاسیدی :
انترو ویروسها ، هپاتوویروسها، کاردیوویروسها و پاراکو ویروسها به اسید معده مقاومند و عفونت زایی آنها در PHکمتر از 3 از بین نمی رود. در صورتیکه رینوویروسها و آفتوویروسها بهPH کمتر از 6 حساس اند به همین دلیل محل طبیعی تکثیر این ویروسها در بدن متفاوتند. از طرف دیگر حساس بودن رینوویروسها و آفتوویروسها به PHاسیدی در مرحله پوشش برداری (Uncoating) نقش دارد (2).
1-3-2)دانسیته:

کاردیو و آنتروویروس دانسیته 34/1 گرم در میلی لیتر در کلرید سزیم دارند و FMDV دانسیته 45/1 گرم در میلی لیتر در کلرید سزیم دارد. رینوویروس دانسیته 40/1 گرم در میلی لیتر در کلرید سزیم دارد که دلیل این اختلاف حرکت نفوذپذیری کپسیدویروس نسبت به سزیم است. کپسیدپولیو نسبت به سزیم غیر قابل نفوذ است و ویروس در چگالی شناوری سبک تری باند می شود ولی کپسیدآفتوویروسها منافذی دارد که سزیم می تواند به درون ویریون نفوذ نماید (11و 12و 13).
(3-3-1حساسیت نسبت به حلال های لیپیدی:
پیکورنا ویروس فاقد پوشش لیپیدی است و به کلروفرم، دتر جنت واتر مقاوم بوده و از بین نمی رود (6 و 14).
1-4) ساختمان پیکورناویروس:
(1-4-1کپسید:
کپسید از چهار پروتئین ساختمانی به نام vp1 ، vp2 ، vp3 ، vp4 ، تشکیل شده است. ولی در میان اعضای پاراکوویروس ها استثناء می باشند. زیرا که کپسید آن ها تنها دارای سه پروتئین VPO ، VP2 و VP4 می باشد و کلیواژهایVPO، به VP2وVP4انجام نمیشود (10).
در سال 1960 دو دانشمند به نام casper and klug مبنای ساختمانی ویروسها را تشریح کردند و نشان دادند که کپسید این ویروسها دارای ساختمان ایکوزاهدرال (Icosahedral )، تقارن بیست وجهی است که از چهار پروتئین VP4 – VP1 تشکیل شده (به استثنای پاراکوویروس) (14). یک 20 وجهی از 20 مثلث متساوی الاضلاع و 12 گوشه تشکیل یافته است (شکل 1 ). نتایج حاصل از مطالعات اشعه X و بررسی های بیوشیمیایی نشان داد که کپسید پیکورنا ویروسها واجد 60 پروتئین ساختمانی است که به صورت یک شبکه 20 وجهی استوار یافته اند. در سال 1985 ساختار اتمی پولیوویروس و رینوویروس انسانی تیپ 14 به کمک کریستالوگرافی با اشعه Xمشخص گردید (15و14).

شکل 1- نمای شماتیک کپسید ویروسها.در این شکل حالت 20 وجهی، پروتومرها و پپتیدهای شکل دهنده کپسی